పోతన తెలుగు భాగవతము

పోతన తెలుగు భాగవతము

తేనెసోనలు(అ-న) : అతిథి

9-99-ఆ.

తిథి పోయిరామి ధిప! యీ ద్వాదశి
పారణంబు మానఁ బాడి గాదు
గుడువకుంట గాదు కుడుచుటయును గాదు
లిలభక్షణంబు మ్మతంబు.

టీకా:

అతిథి = భోజనార్థమువచ్చినవాడు; పోయి = వెళ్ళి; రామిన్ = రాకపోవుటచేత; అధిప = రాజా; ఈ = ఈ; ద్వాదశి = ద్వాదశిగడియలలోనే; పారణంబు = తినుట; మానన్ = మానివేయుట; పాడి = ధర్మము; కాదు = కాదు; కుడువకుంటన్ = తినకుండుట; కాదు = కాదు; కుడుచుటయును = తినుట; కాదు = కాదు; సలిల = మంచినీరు; భక్షణంబు = తీసుకొనుట; సమ్మతంబు = అంగీకారయోగ్యమైనది.

భావము:

వెళ్ళిన అతిథి రాకపోతే ద్వాదశి పారణ మానడం ధర్మంగాదు. నీళ్ళు తాగితే భోజనం చేసినట్టు కాదు. చేయనట్టు కాదు. అందుచేత నీళ్ళు తాగడం ధర్మసమ్మతమే. అంబరీషమహారాజుకి ద్వాదశీవ్రతాతంలో దూర్వాస మహర్షి అతిథిగా వచ్చి, నదిలో స్నానాని కని వెళ్ళారు. ద్వాదశి ఘడియలు దాటబోతుంటే అంబరీషుడు ద్వాదశి ఘడియలు వెళ్ళకుండా భోంచేయాలి కదా ఇప్పుడు నా కర్తవ్యం ఏమిటి అని విప్రులను ధర్మసందేహ మడుగగా, వారు ఇలా ధర్మసందేహం తీర్చారు.