దశమ స్కంధము - ఉత్తర : శివుడు కృష్ణుని స్తుతించుట
- ఉపకరణాలు:
అని సన్నుతించిన హరి యాత్మ మోదించి-
మొగమునఁ జిఱునవ్వు మొలకలెత్త
లలితబాలేందుకళామౌళి కిట్లను-
"శంకర! నీ మాట సత్య మరయ
నేది నీ కిష్టమై యెసఁగెడు దానిన;
వేఁడుము; నీకిత్తు వీఁ డవధ్యుఁ-
డిది యెట్టి దనినఁ బ్రహ్లాదుండు మద్భక్తుఁ-
డతనికి వరము నీ యన్వయమున
- ఉపకరణాలు:
జనన మందిన వారలఁ జంప ననుచుఁ
గడఁక మన్నించితిని యది కారణమున
విశ్వవిశ్వంభరాభార విపులభూరి
బలభుజాగర్వ మడఁపంగ వలయుఁగాన.
టీకా:
అని = అని; సన్నుతించిన = పొగడగా; హరి = కృష్ణుడు; ఆత్మన్ = మనసునందు; మోదించి = సంతోషించి; మొగమునన్ = ముఖమునందు; చిఱునవ్వు = చిరునవ్వు; మొలకలెత్తన్ = చిగురించగా; లలితబాలేందుకళా మౌళి = శివుని {లలితబాలేందుకళామౌళి - మనోజ్ఞమైన బాలచంద్రుని రేఖతోడి శిఖ కలవాడు, శివుడు}; కిన్ = కి; ఇట్లు = ఈ విధముగ; అనున్ = అనెను; శంకర = శివా; నీ = నీవు; మాట = చెప్పిన మాట; సత్యము = నిజము; అరయన్ = విచారించినచో; ఏది = ఏదైతే; నీ = నీ; కున్ = కి; ఇష్టము = కావలసినది; ఐ = అయ్యి; ఎసగెడు = అతిశయించునో; దానిని = దానిని; వేడుము = కోరుకొనుము; నీ = నీ; కున్ = కు; ఇత్తున్ = ఇచ్చెదను; వీడు = ఇతడు; అవధ్యుడు = చంపదగినవాడుకాదు; ఇది = ఇలా అగుట; ఎట్టిది = ఎలాంటిది; అనినన్ = అనగా; ప్రహ్లాదుండు = ప్రహ్లాదుడు; మత్ = నా యొక్క; భక్తుడు = భక్తుడు; అతని = అతని; కిన్ = కి; వరము = వరమిచ్చి; నీ = నీ; అన్వయమున = వంశమున; జననమందిన = పుట్టిన; వారలన్ = వారిని; చంపను = చంపను; అనుచు = అని; కడకన్ = పూని; మన్నించితిన్ = ఆదరించితిని; అది = ఆ; కారణమునన్ = కారణముచేత; విశ్వ = సమస్తమైన; విశ్వంభర = భూమి యొక్క; భార = భారము యొక్క; విపుల = విస్తారమైన; భూరి = అతి మిక్కుటమైన; బల = బలము కలిగిన; భుజ = బాహువుల వలని; గర్వమున్ = గర్వమును; అడపంగవలయున్ = అణచవలెను; కాన = కాబట్టి.
భావము:
ఇలా అని స్తుతించగా శ్రీకృష్ణుడు సంతోషించి చిరు నగవుల మోముతో ఇందురేఖాధరుడైన శివుడితో ఇలా అన్నాడు “ఓ శంకరా! నీవు సత్యము పలికావు. నీకు ఇష్టమైన కోరిక కోరుకో తీరుస్తాను. ఈ బాణాసురుడు అవధ్యుడు. ఎందుకంటే, నా భక్తుడైన ప్రహ్లాదుని వంశంవాడు. నీ వంశస్థులను సంహరించను అని ప్రహ్లాదుడికి నేను వరం ఇచ్చాను. అందువలన ఇతడు చంపదగినవాడు కాదు. అందువలన ఇతనిని క్షమించాను. కానీ సమస్త భూభారాన్ని మోస్తున్నాను అని అహంకరించే వీడి భుజగర్వాన్ని అణచివేయక తప్పదు.