దశమ స్కంధము - ఉత్తర : ఉషాకన్య స్వప్నంబు
- ఉపకరణాలు:
“చెలి కలలోన నొక్క సరసీరుహనేత్రుఁడు, రత్నహార కుం
డల కటకాంగుళీయక రణన్మణినూపురభూషణుండు, ని
ర్మల కనకాంబరుండు, సుకుమారతనుండు, వినీలదేహుఁ, డు
జ్జ్వలరుచి నూతనప్రసవసాయకుఁ, డున్నతవక్షుఁ డెంతయున్.
టీకా:
చెలి = స్నేహితురాలా; కల = స్వప్నము; లోనన్ = అందు; ఒక్క = ఒకానొక; సరసీరుహనేత్రుడు = అందగాడు; రత్న = రత్నాల; హార = హారములు; కుండల = చెవి కుండలములు; కటక = చేతి కడియములు; అంగుళీయక = ఉంగరాలు; రణత్ = మోగుచున్న; మణి = రత్నాల; నూపుర = కాలి అందెలతో; భూషణుండు = అలంకరింప బడినవాడు; నిర్మల = స్వచ్ఛమైన; కనక = బంగారు; అంబరుండు = వస్త్రములు ధరించినవాడు; సుకుమార = మృదువైన; తనుండు = దేహము కలవాడు; వినీల = నల్లని; దేహుడు = శరీరము కలవాడు; ఉజ్జ్వల = మిక్కిలి కాంతివంతమైన; రుచి = తేజస్సు గల; నూతన = సరికొత్త; ప్రసవసాయకుడు = మన్మథుడు {ప్రసవసాయకుడు - ప్రసవ (పూల) సాయకుడు (బాణములవాడు), మన్మథుడు}; ఉన్నత = ఉన్నతమైన; వక్షుడు = వక్షస్థలము కలవాడు; ఎంతయున్ = ఎంతగానో.
భావము:
“సఖీ! నాకొక కలవచ్చింది. ఆ కలలో రత్నాల హరాలు, కర్ణకుండలాలూ, కంకణాలు, ఉంగరాలు, మణులు పొదగిన గలగలలాడే కాలి అందెలు మున్నగు వివిధాలంకార శోభితుడూ, స్వచ్ఛమైన బంగారు వస్త్రాలు ధరించిన వాడూ, సుకుమార శరీరుడూ, నీలవర్ణుడూ, ఉన్నత వక్షుడూ, అభినవ మన్మథుడూ అయిన ఒక నవయువకుడు కనిపించాడు.