అష్టమస్కంధః : ప్రథమోఽధ్యాయః - 1
8-1-1
రాజోవాచ
స్వాయంభువస్యేహ గురో వంశోఽయం విస్తరాచ్ఛ్రుతః .
యత్ర విశ్వసృజాం సర్గో మనూనన్యాన్ వదస్వ నః
8-1-2
యత్ర యత్ర హరేర్జన్మ కర్మాణి చ మహీయసః .
గృణంతి కవయో బ్రహ్మంస్తాని నో వద శృణ్వతాం
8-1-3
యద్యస్మిన్నంతరే బ్రహ్మన్ భగవాన్ విశ్వభావనః .
కృతవాన్ కురుతే కర్తా హ్యతీతేఽనాగతేఽద్య వా
8-1-4
ఋషిరువాచ
మనవోఽస్మిన్ వ్యతీతాః షట్ కల్పే స్వాయంభువాదయః .
ఆద్యస్తే కథితో యత్ర దేవాదీనాం చ సంభవః
8-1-5
ఆకూత్యాం దేవహూత్యాం చ దుహిత్రోస్తస్య వై మనోః .
ధర్మజ్ఞానోపదేశార్థం భగవాన్ పుత్రతాం గతః
8-1-6
కృతం పురా భగవతః కపిలస్యానువర్ణితం .
ఆఖ్యాస్యే భగవాన్ యజ్ఞో యచ్చకార కురూద్వహ
8-1-7
విరక్తః కామభోగేషు శతరూపాపతిః ప్రభుః .
విసృజ్య రాజ్యం తపసే సభార్యో వనమావిశత్
8-1-8
సునందాయాం వర్షశతం పదైకేన భువం స్పృశన్ .
తప్యమానస్తపో ఘోరమిదమన్వాహ భారత
8-1-9
మనురువాచ
యేన చేతయతే విశ్వం విశ్వం చేతయతే న యం .
యో జాగర్తి శయానేఽస్మిన్నాయం తం వేద వేద సః
8-1-10
ఆత్మావాస్యమిదం విశ్వం యత్కించిజ్జగత్యాం జగత్ .
తేన త్యక్తేన భుంజీథా మా గృధః కస్య స్విద్ధనం
8-1-11
యం న పశ్యతి పశ్యంతం చక్షుర్యస్య న రిష్యతి .
తం భూతనిలయం దేవం సుపర్ణముపధావత
8-1-12
న యస్యాద్యంతౌ మధ్యం చ స్వః పరో నాంతరం బహిః .
విశ్వస్యామూని యద్యస్మాద్విశ్వం చ తదృతం మహత్
8-1-13
స విశ్వకాయః పురుహూత ఈశః
సత్యః స్వయంజ్యోతిరజః పురాణః .
ధత్తేఽస్య జన్మాద్యజయాఽఽత్మశక్త్యా
తాం విద్యయోదస్య నిరీహ ఆస్తే
8-1-14
అథాగ్రే ఋషయః కర్మాణీహంతేఽకర్మహేతవే .
ఈహమానో హి పురుషః ప్రాయోఽనీహాం ప్రపద్యతే
8-1-15
ఈహతే భగవానీశో న హి తత్ర విషజ్జతే .
ఆత్మలాభేన పూర్ణార్థో నావసీదంతి యేఽను తం
8-1-16
తమీహమానం నిరహంకృతం బుధం
నిరాశిషం పూర్ణమనన్యచోదితం .
నౄన్ శిక్షయంతం నిజవర్త్మసంస్థితం
ప్రభుం ప్రపద్యేఽఖిలధర్మభావనం
8-1-17
శ్రీశుక ఉవాచ
ఇతి మంత్రోపనిషదం వ్యాహరంతం సమాహితం .
దృష్ట్వాసురా యాతుధానా జగ్ధుమభ్యద్రవన్ క్షుధా
8-1-18
తాంస్తథావసితాన్ వీక్ష్య యజ్ఞః సర్వగతో హరిః .
యామైః పరివృతో దేవైర్హత్వాశాసత్త్రివిష్టపం
8-1-19
స్వారోచిషో ద్వితీయస్తు మనురగ్నేః సుతోఽభవత్ .
ద్యుమత్సుషేణరోచిష్మత్ప్రముఖాస్తస్య చాత్మజాః
8-1-20
తత్రేంద్రో రోచనస్త్వాసీద్దేవాశ్చ తుషితాదయః .
ఊర్జస్తంభాదయః సప్త ఋషయో బ్రహ్మవాదినః
8-1-21
ఋషేస్తు వేదశిరసస్తుషితా నామ పత్న్యభూత్ .
తస్యాం జజ్ఞే తతో దేవో విభురిత్యభివిశ్రుతః
8-1-22
అష్టాశీతిసహస్రాణి మునయో యే ధృతవ్రతాః .
అన్వశిక్షన్ వ్రతం తస్య కౌమారబ్రహ్మచారిణః
8-1-23
తృతీయ ఉత్తమో నామ ప్రియవ్రతసుతో మనుః .
పవనః సృంజయో యజ్ఞహోత్రాద్యాస్తత్సుతా నృప
8-1-24
వసిష్ఠతనయాః సప్త ఋషయః ప్రమదాదయః .
సత్యా వేదశ్రుతా భద్రా దేవా ఇంద్రస్తు సత్యజిత్
8-1-25
ధర్మస్య సూనృతాయాం తు భగవాన్ పురుషోత్తమః .
సత్యసేన ఇతి ఖ్యాతో జాతః సత్యవ్రతైః సహ
8-1-26
సోఽనృతవ్రతదుఃశీలానసతో యక్షరాక్షసాన్ .
భూతద్రుహో భూతగణాంస్త్వవధీత్సత్యజిత్సఖః
8-1-27
చతుర్థ ఉత్తమభ్రాతా మనుర్నామ్నా చ తామసః .
పృథుః ఖ్యాతిర్నరః కేతురిత్యాద్యా దశ తత్సుతాః
8-1-28
సత్యకా హరయో వీరా దేవాస్త్రిశిఖ ఈశ్వరః .
జ్యోతిర్ధామాదయః సప్త ఋషయస్తామసేఽన్తరే
8-1-29
దేవా వైధృతయో నామ విధృతేస్తనయా నృప .
నష్టాః కాలేన యైర్వేదా విధృతాః స్వేన తేజసా
8-1-30
తత్రాపి జజ్ఞే భగవాన్ హరిణ్యాం హరిమేధసః .
హరిరిత్యాహృతో యేన గజేంద్రో మోచితో గ్రహాత్
8-1-31
రాజోవాచ
బాదరాయణ ఏతత్తే శ్రోతుమిచ్ఛామహే వయం .
హరిర్యథా గజపతిం గ్రాహగ్రస్తమమూముచత్
8-1-32
తత్కథా సుమహత్పుణ్యం ధన్యం స్వస్త్యయనం శుభం .
యత్ర యత్రోత్తమశ్లోకో భగవాన్ గీయతే హరిః
8-1-33
సూత ఉవాచ
పరీక్షితైవం స తు బాదరాయణిః
ప్రాయోపవిష్టేన కథాసు చోదితః .
ఉవాచ విప్రాః ప్రతినంద్య పార్థివం
ముదా మునీనాం సదసి స్మ శృణ్వతాం
8-1-34
ఇతి శ్రీమద్భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయాం
అష్టమస్కంధే మన్వంతరానుచరితే ప్రథమోఽధ్యాయః