అష్టమస్కంధః : చతుర్వింశోఽధ్యాయః - 24
8-24-1
రాజోవాచ
భగవన్ శ్రోతుమిచ్ఛామి హరేరద్భుతకర్మణః .
అవతారకథామాద్యాం మాయామత్స్యవిడంబనం
8-24-2
యదర్థమదధాద్రూపం మాత్స్యం లోకజుగుప్సితం .
తమఃప్రకృతిదుర్మర్షం కర్మగ్రస్త ఇవేశ్వరః
8-24-3
ఏతన్నో భగవన్ సర్వం యథావద్వక్తుమర్హసి .
ఉత్తమశ్లోకచరితం సర్వలోకసుఖావహం
8-24-4
సూత ఉవాచ
ఇత్యుక్తో విష్ణురాతేన భగవాన్ బాదరాయణిః .
ఉవాచ చరితం విష్ణోర్మత్స్యరూపేణ యత్కృతం
8-24-5
శ్రీశుక ఉవాచ
గోవిప్రసురసాధూనాం ఛందసామపి చేశ్వరః .
రక్షామిచ్ఛంస్తనూర్ధత్తే ధర్మస్యార్థస్య చైవ హి
8-24-6
ఉచ్చావచేషు భూతేషు చరన్ వాయురివేశ్వరః .
నోచ్చావచత్వం భజతే నిర్గుణత్వాద్ధియో గుణైః
8-24-7
ఆసీదతీతకల్పాంతే బ్రాహ్మో నైమిత్తికో లయః .
సముద్రోపప్లుతాస్తత్ర లోకా భూరాదయో నృప
8-24-8
కాలేనాగతనిద్రస్య ధాతుః శిశయిషోర్బలీ .
ముఖతో నిఃసృతాన్ వేదాన్ హయగ్రీవోఽన్తికేఽహరత్
8-24-9
జ్ఞాత్వా తద్దానవేంద్రస్య హయగ్రీవస్య చేష్టితం .
దధార శఫరీరూపం భగవాన్ హరిరీశ్వరః
8-24-10
తత్ర రాజఋషిః కశ్చిన్నామ్నా సత్యవ్రతో మహాన్ .
నారాయణపరోఽతప్యత్తపః స సలిలాశనః
8-24-11
యోఽసావస్మిన్ మహాకల్పే తనయః స వివస్వతః .
శ్రాద్ధదేవ ఇతి ఖ్యాతో మనుత్వే హరిణార్పితః
8-24-12
ఏకదా కృతమాలాయాం కుర్వతో జలతర్పణం .
తస్యాంజల్యుదకే కాచిచ్ఛఫర్యేకాభ్యపద్యత
8-24-13
సత్యవ్రతోఽఞ్జలిగతాం సహ తోయేన భారత .
ఉత్ససర్జ నదీతోయే శఫరీం ద్రవిడేశ్వరః
8-24-14
తమాహ సాతికరుణం మహాకారుణికం నృపం .
యాదోభ్యో జ్ఞాతిఘాతిభ్యో దీనాం మాం దీనవత్సల .
కథం విసృజసే రాజన్ భీతామస్మిన్ సరిజ్జలే
8-24-15
తమాత్మనోఽనుగ్రహార్థం ప్రీత్యా మత్స్యవపుర్ధరం .
అజానన్ రక్షణార్థాయ శఫర్యాః స మనో దధే
8-24-16
తస్యా దీనతరం వాక్యమాశ్రుత్య స మహీపతిః .
కలశాప్సు నిధాయైనాం దయాలుర్నిన్య ఆశ్రమం
8-24-17
సా తు తత్రైకరాత్రేణ వర్ధమానా కమండలౌ .
అలబ్ధ్వాఽఽత్మావకాశం వా ఇదమాహ మహీపతిం
8-24-18
నాహం కమండలావస్మిన్ కృచ్ఛ్రం వస్తుమిహోత్సహే .
కల్పయౌకః సువిపులం యత్రాహం నివసే సుఖం
8-24-19
స ఏనాం తత ఆదాయ న్యధాదౌదంచనోదకే .
తత్ర క్షిప్తా ముహూర్తేన హస్తత్రయమవర్ధత
8-24-20
న మ ఏతదలం రాజన్ సుఖం వస్తుముదంచనం .
పృథు దేహి పదం మహ్యం యత్త్వాహం శరణం గతా
8-24-21
తత ఆదాయ సా రాజ్ఞా క్షిప్తా రాజన్ సరోవరే .
తదావృత్యాత్మనా సోఽయం మహామీనోఽన్వవర్ధత
8-24-22
నైతన్మే స్వస్తయే రాజన్నుదకం సలిలౌకసః .
నిధేహి రక్షాయోగేన హ్రదే మామవిదాసిని
8-24-23
ఇత్యుక్తః సోఽనయన్మత్స్యం తత్ర తత్రావిదాసిని .
జలాశయేఽసమ్మితం తం సముద్రే ప్రాక్షిపజ్ఝషం
8-24-24
క్షిప్యమాణస్తమాహేదమిహ మాం మకరాదయః .
అదంత్యతిబలా వీర మాం నేహోత్స్రష్టుమర్హసి
8-24-25
ఏవం విమోహితస్తేన వదతా వల్గుభారతీం .
తమాహ కో భవానస్మాన్ మత్స్యరూపేణ మోహయన్
8-24-26
నైవం వీర్యో జలచరో దృష్టోఽస్మాభిః శ్రుతోఽపి చ .
యో భవాన్ యోజనశతమహ్నాభివ్యానశే సరః
8-24-27
నూనం త్వం భగవాన్ సాక్షాద్ధరిర్నారాయణోఽవ్యయః .
అనుగ్రహాయ భూతానాం ధత్సే రూపం జలౌకసాం
8-24-28
నమస్తే పురుషశ్రేష్ఠ స్థిత్యుత్పత్యప్యయేశ్వర .
భక్తానాం నః ప్రపన్నానాం ముఖ్యో హ్యాత్మగతిర్విభో
8-24-29
సర్వే లీలావతారాస్తే భూతానాం భూతిహేతవః .
జ్ఞాతుమిచ్ఛామ్యదో రూపం యదర్థం భవతా ధృతం
8-24-30
న తేఽరవిందాక్ష పదోపసర్పణం
మృషా భవేత్సర్వసుహృత్ప్రియాత్మనః .
యథేతరేషాం పృథగాత్మనాం సతామదీదృశో
యద్వపురద్భుతం హి నః
8-24-31
శ్రీశుక ఉవాచ
ఇతి బ్రువాణం నృపతిం జగత్పతిః
సత్యవ్రతం మత్స్యవపుర్యుగక్షయే .
విహర్తుకామః ప్రలయార్ణవేఽబ్రవీ-
చ్చికీర్షురేకాంతజనప్రియః ప్రియం
8-24-32
శ్రీభగవానువాచ
సప్తమేఽద్యతనాదూర్ధ్వమహన్యేతదరిందమ .
నిమంక్ష్యత్యప్యయాంభోధౌ త్రైలోక్యం భూర్భువాదికం
8-24-33
త్రిలోక్యాం లీయమానాయాం సంవర్తాంభసి వై తదా .
ఉపస్థాస్యతి నౌః కాచిద్విశాలా త్వాం మయేరితా
8-24-34
త్వం తావదోషధీః సర్వా బీజాన్యుచ్చావచాని చ .
సప్తర్షిభిః పరివృతః సర్వసత్త్వోపబృంహితః
8-24-35
ఆరుహ్య బృహతీం నావం విచరిష్యస్యవిక్లవః .
ఏకార్ణవే నిరాలోకే ఋషీణామేవ వర్చసా
8-24-36
దోధూయమానాం తాం నావం సమీరేణ బలీయసా .
ఉపస్థితస్య మే శృంగే నిబధ్నీహి మహాహినా
8-24-37
అహం త్వామృషిభిః సాకం సహనావముదన్వతి .
వికర్షన్ విచరిష్యామి యావద్బ్రాహ్మీ నిశా ప్రభో
8-24-38
మదీయం మహిమానం చ పరం బ్రహ్మేతి శబ్దితం .
వేత్స్యస్యనుగృహీతం మే సంప్రశ్నైర్వివృతం హృది
8-24-39
ఇత్థమాదిశ్య రాజానం హరిరంతరధీయత .
సోఽన్వవైక్షత తం కాలం యం హృషీకేశ ఆదిశత్
8-24-40
ఆస్తీర్య దర్భాన్ ప్రాక్కూలాన్ రాజర్షిః ప్రాగుదఙ్ముఖః .
నిషసాద హరేః పాదౌ చింతయన్ మత్స్యరూపిణః
8-24-41
తతః సముద్ర ఉద్వేలః సర్వతః ప్లావయన్ మహీం .
వర్ధమానో మహామేఘైర్వర్షద్భిః సమదృశ్యత
8-24-42
ధ్యాయన్ భగవదాదేశం దదృశే నావమాగతాం .
తామారురోహ విప్రేంద్రైరాదాయౌషధివీరుధః
8-24-43
తమూచుర్మునయః ప్రీతా రాజన్ ధ్యాయస్వ కేశవం .
స వై నః సంకటాదస్మాదవితా శం విధాస్యతి
8-24-44
సోఽనుధ్యాతస్తతో రాజ్ఞా ప్రాదురాసీన్మహార్ణవే .
ఏకశృంగధరో మత్స్యో హైమో నియుతయోజనః
8-24-45
నిబధ్య నావం తచ్ఛృంగే యథోక్తో హరిణా పురా .
వరత్రేణాహినా తుష్టస్తుష్టావ మధుసూదనం
8-24-46
రాజోవాచ
అనాద్యవిద్యోపహతాత్మసంవిద-
స్తన్మూలసంసారపరిశ్రమాతురాః .
యదృచ్ఛయేహోపసృతా యమాప్నుయు-
ర్విముక్తిదో నః పరమో గురుర్భవాన్
8-24-47
జనోఽబుధోఽయం నిజకర్మబంధనః
సుఖేచ్ఛయా కర్మ సమీహతేఽసుఖం .
యత్సేవయా తాం విధునోత్యసన్మతిం
గ్రంథిం స భింద్యాద్ధృదయం స నో గురుః
8-24-48
యత్సేవయాగ్నేరివ రుద్రరోదనం
పుమాన్ విజహ్యాన్మలమాత్మనస్తమః .
భజేత వర్ణం నిజమేష సోఽవ్యయో
భూయాత్స ఈశః పరమో గురోర్గురుః
8-24-49
న యత్ప్రసాదాయుతభాగలేశమన్యే
చ దేవా గురవో జనాః స్వయం .
కర్తుం సమేతాః ప్రభవంతి పుంస-
స్తమీశ్వరం త్వాం శరణం ప్రపద్యే
8-24-50
అచక్షురంధస్య యథాగ్రణీః కృతస్తథా
జనస్యావిదుషోఽబుధో గురుః .
త్వమర్కదృక్సర్వదృశాం సమీక్షణో
వృతో గురుర్నః స్వగతిం బుభుత్సతాం
8-24-51
జనో జనస్యాదిశతేఽసతీం మతిం
యయా ప్రపద్యేత దురత్యయం తమః .
త్వం త్వవ్యయం జ్ఞానమమోఘమంజసా
ప్రపద్యతే యేన జనో నిజం పదం
8-24-52
త్వం సర్వలోకస్య సుహృత్ప్రియేశ్వరో
హ్యాత్మా గురుర్జ్ఞానమభీష్టసిద్ధిః .
తథాపి లోకో న భవంతమంధధీ-
ర్జానాతి సంతం హృది బద్ధకామః
8-24-53
తం త్వామహం దేవవరం వరేణ్యం
ప్రపద్య ఈశం ప్రతిబోధనాయ .
ఛింధ్యర్థదీపైర్భగవన్ వచోభి-
ర్గ్రంథీన్ హృదయ్యాన్ వివృణు స్వమోకః
8-24-54
శ్రీశుక ఉవాచ
ఇత్యుక్తవంతం నృపతిం భగవానాదిపూరుషః .
మత్స్యరూపీ మహాంభోధౌ విహరంస్తత్త్వమబ్రవీత్
8-24-55
పురాణసంహితాం దివ్యాం సాంఖ్యయోగక్రియావతీం .
సత్యవ్రతస్య రాజర్షేరాత్మగుహ్యమశేషతః
8-24-56
అశ్రౌషీదృషిభిః సాకమాత్మతత్త్వమసంశయం .
నావ్యాసీనో భగవతా ప్రోక్తం బ్రహ్మ సనాతనం
8-24-57
అతీతప్రలయాపాయ ఉత్థితాయ స వేధసే .
హత్వాసురం హయగ్రీవం వేదాన్ ప్రత్యాహరద్ధరిః
8-24-58
స తు సత్యవ్రతో రాజా జ్ఞానవిజ్ఞానసంయుతః .
విష్ణోః ప్రసాదాత్కల్పేఽస్మిన్నాసీద్వైవస్వతో మనుః
8-24-59
సత్యవ్రతస్య రాజర్షేర్మాయామత్స్యస్య శార్ఙ్గిణః .
సంవాదం మహదాఖ్యానం శ్రుత్వా ముచ్యేత కిల్బిషాత్
8-24-60
అవతారో హరేర్యోఽయం కీర్తయేదన్వహం నరః .
సంకల్పాస్తస్య సిధ్యంతి స యాతి పరమాం గతిం
8-24-61
ప్రలయపయసి ధాతుః సుప్తశక్తేర్ముఖేభ్యః
శ్రుతిగణమపనీతం ప్రత్యుపాదత్త హత్వా .
దితిజమకథయద్యో బ్రహ్మ సత్యవ్రతానాం
తమహమఖిలహేతుం జిహ్మమీనం నతోఽస్మి
8-24-62
ఇతి శ్రీమద్భాగవతే మహాపురాణే వైయాసక్యామష్టాదశసాహస్ర్యాం
పారమహంస్యాం సంహితాయామష్టమస్కంధే మత్స్యావతారచరితానువర్ణనం
నామ చతుర్వింశోఽధ్యాయః
8-24-63
ఇత్యష్టమస్కంధః సమాప్తః
ఓం తత్సత్