పోతన తెలుగు భాగవతము

పోతన తెలుగు భాగవతము

ద్వాదశ స్కంధము : అధ్యాయము - 4

  •  
  •  
  •  

12-1-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

శ్రీశుక ఉవాచ
కాలస్తే పరమాణ్వాదిర్ద్విపరార్ధావధిర్నృప
కథితో యుగమానం చ శృణు కల్పలయావపి

12-2-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

చతుర్యుగసహస్రం తు బ్రహ్మణో దినముచ్యతే
స కల్పో యత్ర మనవశ్చతుర్దశ విశామ్పతే

12-3-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

తదన్తే ప్రలయస్తావాన్బ్రాహ్మీ రాత్రిరుదాహృతా
త్రయో లోకా ఇమే తత్ర కల్పన్తే ప్రలయాయ హి

12-4-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

ఏష నైమిత్తికః ప్రోక్తః ప్రలయో యత్ర విశ్వసృక్
శేతేऽనన్తాసనో విశ్వమాత్మసాత్కృత్య చాత్మభూః

12-5-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

ద్విపరార్ధే త్వతిక్రాన్తే బ్రహ్మణః పరమేష్ఠినః
తదా ప్రకృతయః సప్త కల్పన్తే ప్రలయాయ వై

12-6-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

ఏష ప్రాకృతికో రాజన్ప్రలయో యత్ర లీయతే
అణ్డకోషస్తు సఙ్ఘాతో విఘాట ఉపసాదితే

12-7-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

పర్జన్యః శతవర్షాణి భూమౌ రాజన్న వర్షతి
తదా నిరన్నే హ్యన్యోన్యం భక్ష్యమాణాః క్షుధార్దితాః
క్షయం యాస్యన్తి శనకైః కాలేనోపద్రుతాః ప్రజాః

12-8-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

సాముద్రం దైహికం భౌమం రసం సాంవర్తకో రవిః
రశ్మిభిః పిబతే ఘోరైః సర్వం నైవ విముఞ్చతి

12-9-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

తతః సంవర్తకో వహ్నిః సఙ్కర్షణముఖోత్థితః
దహత్యనిలవేగోత్థః శూన్యాన్భూవివరానథ

12-10-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

ఉపర్యధః సమన్తాచ్చ శిఖాభిర్వహ్నిసూర్యయోః
దహ్యమానం విభాత్యణ్డం దగ్ధగోమయపిణ్డవత్

12-11-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

తతః ప్రచణ్డపవనో వర్షాణామధికం శతమ్
పరః సాంవర్తకో వాతి ధూమ్రం ఖం రజసావృతమ్

12-12-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

తతో మేఘకులాన్యఙ్గ చిత్ర వర్ణాన్యనేకశః
శతం వర్షాణి వర్షన్తి నదన్తి రభసస్వనైః

12-13-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

తత ఏకోదకం విశ్వం
బ్రహ్మాణ్డవివరాన్తరమ్

12-14-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

తదా భూమేర్గన్ధగుణం గ్రసన్త్యాప ఉదప్లవే
గ్రస్తగన్ధా తు పృథివీ ప్రలయత్వాయ కల్పతే

12-15-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

అపాం రసమథో తేజస్తా లీయన్తేऽథ నీరసాః
గ్రసతే తేజసో రూపం వాయుస్తద్రహితం తదా

12-16-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

లీయతే చానిలే తేజో వాయోః ఖం గ్రసతే గుణమ్
స వై విశతి ఖం రాజంస్తతశ్చ నభసో గుణమ్

12-17-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

శబ్దం గ్రసతి భూతాదిర్నభస్తమను లీయతే
తైజసశ్చేన్ద్రియాణ్యఙ్గ దేవాన్వైకారికో గుణైః

12-18-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

మహాన్గ్రసత్యహఙ్కారం గుణాః సత్త్వాదయశ్చ తమ్
గ్రసతేऽవ్యాకృతం రాజన్గుణాన్కాలేన చోదితమ్

12-19-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

న తస్య కాలావయవైః పరిణామాదయో గుణాః
అనాద్యనన్తమవ్యక్తం నిత్యం కారణమవ్యయమ్

12-20-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

న యత్ర వాచో న మనో న సత్త్వం తమో రజో వా మహదాదయోऽమీ
న ప్రాణబుద్ధీన్ద్రియదేవతా వా న సన్నివేశః ఖలు లోకకల్పః

12-21-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

న స్వప్నజాగ్రన్న చ తత్సుషుప్తం న ఖం జలం భూరనిలోऽగ్నిరర్కః
సంసుప్తవచ్ఛూన్యవదప్రతర్క్యం తన్మూలభూతం పదమామనన్తి

12-22-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

లయః ప్రాకృతికో హ్యేష పురుషావ్యక్తయోర్యదా
శక్తయః సమ్ప్రలీయన్తే వివశాః కాలవిద్రుతాః

12-23-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

బుద్ధీన్ద్రియార్థరూపేణ జ్ఞానం భాతి తదాశ్రయమ్
దృశ్యత్వావ్యతిరేకాభ్యామాద్యన్తవదవస్తు యత్

12-24-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

దీపశ్చక్షుశ్చ రూపం చ జ్యోతిషో న పృథగ్భవేత్
ఏవం ధీః ఖాని మాత్రాశ్చ న స్యురన్యతమాదృతాత్

12-25-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

బుద్ధేర్జాగరణం స్వప్నః సుషుప్తిరితి చోచ్యతే
మాయామాత్రమిదం రాజన్నానాత్వం ప్రత్యగాత్మని

12-26-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

యథా జలధరా వ్యోమ్ని భవన్తి న భవన్తి చ
బ్రహ్మణీదం తథా విశ్వమవయవ్యుదయాప్యయాత్

12-27-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

సత్యం హ్యవయవః ప్రోక్తః సర్వావయవినామిహ
వినార్థేన ప్రతీయేరన్పటస్యేవాఙ్గ తన్తవః

12-28-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

యత్సామాన్యవిశేషాభ్యాముపలభ్యేత స భ్రమః
అన్యోన్యాపాశ్రయాత్సర్వమాద్యన్తవదవస్తు యత్

12-29-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

వికారః ఖ్యాయమానోऽపి ప్రత్యగాత్మానమన్తరా
న నిరూప్యోऽస్త్యణురపి స్యాచ్చేచ్చిత్సమ ఆత్మవత్

12-30-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

న హి సత్యస్య నానాత్వమవిద్వాన్యది మన్యతే
నానాత్వం ఛిద్రయోర్యద్వజ్జ్యోతిషోర్వాతయోరివ

12-31-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

యథా హిరణ్యం బహుధా సమీయతే నృభిః క్రియాభిర్వ్యవహారవర్త్మసు
ఏవం వచోభిర్భగవానధోక్షజో వ్యాఖ్యాయతే లౌకికవైదికైర్జనైః

12-32-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

యథా ఘనోऽర్కప్రభవోऽర్కదర్శితో
హ్యర్కాంశభూతస్య చ చక్షుషస్తమః
ఏవం త్వహం బ్రహ్మగుణస్తదీక్షితో
బ్రహ్మాంశకస్యాత్మన ఆత్మబన్ధనః

12-33-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

ఘనో యదార్కప్రభవో విదీర్యతే చక్షుః స్వరూపం రవిమీక్షతే తదా
యదా హ్యహఙ్కార ఉపాధిరాత్మనో జిజ్ఞాసయా నశ్యతి తర్హ్యనుస్మరేత్

12-34-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

యదైవమేతేన వివేకహేతినా మాయామయాహఙ్కరణాత్మబన్ధనమ్
ఛిత్త్వాచ్యుతాత్మానుభవోऽవతిష్ఠతే తమాహురాత్యన్తికమఙ్గ సమ్ప్లవమ్

12-35-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

నిత్యదా సర్వభూతానాం బ్రహ్మాదీనాం పరన్తప
ఉత్పత్తిప్రలయావేకే సూక్ష్మజ్ఞాః సమ్ప్రచక్షతే

12-36-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

కాలస్రోతోజవేనాశు హ్రియమాణస్య నిత్యదా
పరిణామినాం అవస్థాస్తా జన్మప్రలయహేతవః

12-37-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

అనాద్యన్తవతానేన కాలేనేశ్వరమూర్తినా
అవస్థా నైవ దృశ్యన్తే వియతి జ్యోతిషాం ఇవ

12-38-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

నిత్యో నైమిత్తికశ్చైవ తథా ప్రాకృతికో లయః
ఆత్యన్తికశ్చ కథితః కాలస్య గతిరీదృశీ

12-39-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

ఏతాః కురుశ్రేష్ఠ జగద్విధాతుర్నారాయణస్యాఖిలసత్త్వధామ్నః
లీలాకథాస్తే కథితాః సమాసతః కార్త్స్న్యేన నాజోऽప్యభిధాతుమీశః

12-40-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

సంసారసిన్ధుమతిదుస్తరముత్తితీర్షోర్
నాన్యః ప్లవో భగవతః పురుషోత్తమస్య
లీలాకథారసనిషేవణమన్తరేణ
పుంసో భవేద్వివిధదుఃఖదవార్దితస్య

12-41-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

పురాణసంహితామేతామృషిర్నారాయణోऽవ్యయః
నారదాయ పురా ప్రాహ కృష్ణద్వైపాయనాయ సః

12-42-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

స వై మహ్యం మహారాజ భగవాన్బాదరాయణః
ఇమాం భాగవతీం ప్రీతః సంహితాం వేదసమ్మితామ్

12-43-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

ఇమాం వక్ష్యత్యసౌ సూత ఋషిభ్యో నైమిషాలయే
దీర్ఘసత్రే కురుశ్రేష్ఠ సమ్పృష్టః శౌనకాదిభిః

12-44-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

అధ్యాయము - 5