పోతన తెలుగు భాగవతము

పోతన తెలుగు భాగవతము

ప్రధమ స్కంధము : అధ్యాయము – 13

  •  
  •  
  •  

1-1-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

సూత ఉవాచ
విదురస్తీర్థయాత్రాయాం మైత్రేయాదాత్మనో గతిమ్
జ్ఞాత్వాగాద్ధాస్తినపురం తయావాప్తవివిత్సితః

1-2-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

యావతః కృతవాన్ప్రశ్నాన్క్షత్తా కౌషారవాగ్రతః
జాతైకభక్తిర్గోవిన్దే తేభ్యశ్చోపరరామ హ

1-3-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

తం బన్ధుమాగతం దృష్ట్వా ధర్మపుత్రః సహానుజః
ధృతరాష్ట్రో యుయుత్సుశ్చ సూతః శారద్వతః పృథా

1-4-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

గాన్ధారీ ద్రౌపదీ బ్రహ్మన్సుభద్రా చోత్తరా కృపీ
అన్యాశ్చ జామయః పాణ్డోర్జ్ఞాతయః ససుతాః స్త్రియః

1-5-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

ప్రత్యుజ్జగ్ముః ప్రహర్షేణ ప్రాణం తన్వ ఇవాగతమ్
అభిసఙ్గమ్య విధివత్పరిష్వఙ్గాభివాదనైః

1-6-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

ముముచుః ప్రేమబాష్పౌఘం విరహౌత్కణ్ఠ్యకాతరాః
రాజా తమర్హయాం చక్రే కృతాసనపరిగ్రహమ్

1-7-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

తం భుక్తవన్తం విశ్రాన్తమాసీనం సుఖమాసనే
ప్రశ్రయావనతో రాజా ప్రాహ తేషాం చ శృణ్వతామ్

1-8-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

యుధిష్ఠిర ఉవాచ
అపి స్మరథ నో యుష్మత్పక్షచ్ఛాయాసమేధితాన్
విపద్గణాద్విషాగ్న్యాదేర్మోచితా యత్సమాతృకాః

1-9-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

కయా వృత్త్యా వర్తితం వశ్చరద్భిః క్షితిమణ్డలమ్
తీర్థాని క్షేత్రముఖ్యాని సేవితానీహ భూతలే

1-10-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

భవద్విధా భాగవతాస్తీర్థభూతాః స్వయం విభో
తీర్థీకుర్వన్తి తీర్థాని స్వాన్తఃస్థేన గదాభృతా

1-11-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

అపి నః సుహృదస్తాత బాన్ధవాః కృష్ణదేవతాః
దృష్టాః శ్రుతా వా యదవః స్వపుర్యాం సుఖమాసతే

1-12-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

ఇత్యుక్తో ధర్మరాజేన సర్వం తత్సమవర్ణయత్
యథానుభూతం క్రమశో వినా యదుకులక్షయమ్

1-13-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

నన్వప్రియం దుర్విషహం నృణాం స్వయముపస్థితమ్
నావేదయత్సకరుణో దుఃఖితాన్ద్రష్టుమక్షమః

1-14-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

కఞ్చిత్కాలమథావాత్సీత్సత్కృతో దేవవత్సుఖమ్
భ్రాతుర్జ్యేష్ఠస్య శ్రేయస్కృత్సర్వేషాం సుఖమావహన్

1-15-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

అబిభ్రదర్యమా దణ్డం యథావదఘకారిషు
యావద్దధార శూద్రత్వం శాపాద్వర్షశతం యమః

1-16-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

యుధిష్ఠిరో లబ్ధరాజ్యో దృష్ట్వా పౌత్రం కులన్ధరమ్
భ్రాతృభిర్లోకపాలాభైర్ముముదే పరయా శ్రియా

1-17-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

ఏవం గృహేషు సక్తానాం ప్రమత్తానాం తదీహయా
అత్యక్రామదవిజ్ఞాతః కాలః పరమదుస్తరః

1-18-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

విదురస్తదభిప్రేత్య ధృతరాష్ట్రమభాషత
రాజన్నిర్గమ్యతాం శీఘ్రం పశ్యేదం భయమాగతమ్

1-19-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

ప్రతిక్రియా న యస్యేహ కుతశ్చిత్కర్హిచిత్ప్రభో
స ఏష భగవాన్కాలః సర్వేషాం నః సమాగతః

1-20-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

యేన చైవాభిపన్నోऽయం ప్రాణైః ప్రియతమైరపి
జనః సద్యో వియుజ్యేత కిముతాన్యైర్ధనాదిభిః

1-21-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

పితృభ్రాతృసుహృత్పుత్రా హతాస్తే విగతం వయమ్
ఆత్మా చ జరయా గ్రస్తః పరగేహముపాససే

1-22-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

అన్ధః పురైవ వధిరో మన్దప్రజ్ఞాశ్చ సామ్ప్రతమ్
విశీర్ణదన్తో మన్దాగ్నిః సరాగః కఫముద్వహన్

1-23-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

అహో మహీయసీ జన్తోర్జీవితాశా యథా భవాన్
భీమాపవర్జితం పిణ్డమాదత్తే గృహపాలవత్

1-24-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

అగ్నిర్నిసృష్టో దత్తశ్చ గరో దారాశ్చ దూషితాః
హృతం క్షేత్రం ధనం యేషాం తద్దత్తైరసుభిః కియత్

1-25-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

తస్యాపి తవ దేహోऽయం కృపణస్య జిజీవిషోః
పరైత్యనిచ్ఛతో జీర్ణో జరయా వాససీ ఇవ

1-26-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

గతస్వార్థమిమం దేహం విరక్తో ముక్తబన్ధనః
అవిజ్ఞాతగతిర్జహ్యాత్స వై ధీర ఉదాహృతః

1-27-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

యః స్వకాత్పరతో వేహ జాతనిర్వేద ఆత్మవాన్
హృది కృత్వా హరిం గేహాత్ప్రవ్రజేత్స నరోత్తమః

1-28-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

అథోదీచీం దిశం యాతు స్వైరజ్ఞాతగతిర్భవాన్
ఇతోऽర్వాక్ప్రాయశః కాలః పుంసాం గుణవికర్షణః

1-29-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

ఏవం రాజా విదురేణానుజేన ప్రజ్ఞాచక్షుర్బోధిత ఆజమీఢః
ఛిత్త్వా స్వేషు స్నేహపాశాన్ద్రఢిమ్నో నిశ్చక్రామ భ్రాతృసన్దర్శితాధ్వా

1-30-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

పతిం ప్రయాన్తం సుబలస్య పుత్రీ పతివ్రతా చానుజగామ సాధ్వీ
హిమాలయం న్యస్తదణ్డప్రహర్షం మనస్వినామివ సత్సమ్ప్రహారః

1-31-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

అజాతశత్రుః కృతమైత్రో హుతాగ్నిర్విప్రాన్నత్వా తిలగోభూమిరుక్మైః
గృహం ప్రవిష్టో గురువన్దనాయ న చాపశ్యత్పితరౌ సౌబలీం చ

1-32-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

తత్ర సఞ్జయమాసీనం పప్రచ్ఛోద్విగ్నమానసః
గావల్గణే క్వ నస్తాతో వృద్ధో హీనశ్చ నేత్రయోః

1-33-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

అమ్బా చ హతపుత్రార్తా పితృవ్యః క్వ గతః సుహృత్
అపి మయ్యకృతప్రజ్ఞే హతబన్ధుః స భార్యయా
ఆశంసమానః శమలం గఙ్గాయాం దుఃఖితోऽపతత్

1-34-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

పితర్యుపరతే పాణ్డౌ సర్వాన్నః సుహృదః శిశూన్
అరక్షతాం వ్యసనతః పితృవ్యౌ క్వ గతావితః

1-35-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

సూత ఉవాచ
కృపయా స్నేహవైక్లవ్యాత్సూతో విరహకర్శితః
ఆత్మేశ్వరమచక్షాణో న ప్రత్యాహాతిపీడితః

1-36-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

విమృజ్యాశ్రూణి పాణిభ్యాం విష్టభ్యాత్మానమాత్మనా
అజాతశత్రుం ప్రత్యూచే ప్రభోః పాదావనుస్మరన్

1-37-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

సఞ్జయ ఉవాచ
నాహం వేద వ్యవసితం పిత్రోర్వః కులనన్దన
గాన్ధార్యా వా మహాబాహో ముషితోऽస్మి మహాత్మభిః

1-38-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

అథాజగామ భగవాన్నారదః సహతుమ్బురుః
ప్రత్యుత్థాయాభివాద్యాహ సానుజోऽభ్యర్చయన్మునిమ్

1-39-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

యుధిష్ఠిర ఉవాచ
నాహం వేద గతిం పిత్రోర్భగవన్క్వ గతావితః
అమ్బా వా హతపుత్రార్తా క్వ గతా చ తపస్వినీ

1-40-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

కర్ణధార ఇవాపారే భగవాన్పారదర్శకః
అథాబభాషే భగవాన్నారదో మునిసత్తమః

1-41-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

నారద ఉవాచ
మా కఞ్చన శుచో రాజన్యదీశ్వరవశం జగత్
లోకాః సపాలా యస్యేమే వహన్తి బలిమీశితుః
స సంయునక్తి భూతాని స ఏవ వియునక్తి చ

1-42-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

యథా గావో నసి ప్రోతాస్తన్త్యాం బద్ధాశ్చ దామభిః
వాక్తన్త్యాం నామభిర్బద్ధా వహన్తి బలిమీశితుః

1-43-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

యథా క్రీడోపస్కరాణాం సంయోగవిగమావిహ
ఇచ్ఛయా క్రీడితుః స్యాతాం తథైవేశేచ్ఛయా నృణామ్

1-44-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

యన్మన్యసే ధ్రువం లోకమధ్రువం వా న చోభయమ్
సర్వథా న హి శోచ్యాస్తే స్నేహాదన్యత్ర మోహజాత్

1-45-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

తస్మాజ్జహ్యఙ్గ వైక్లవ్యమజ్ఞానకృతమాత్మనః
కథం త్వనాథాః కృపణా వర్తేరంస్తే చ మాం వినా

1-46-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

కాలకర్మగుణాధీనో దేహోऽయం పాఞ్చభౌతికః
కథమన్యాంస్తు గోపాయేత్సర్పగ్రస్తో యథా పరమ్

1-47-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

అహస్తాని సహస్తానామపదాని చతుష్పదామ్
ఫల్గూని తత్ర మహతాం జీవో జీవస్య జీవనమ్

1-48-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

తదిదం భగవాన్రాజన్నేక ఆత్మాత్మనాం స్వదృక్
అన్తరోऽనన్తరో భాతి పశ్య తం మాయయోరుధా

1-49-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

సోऽయమద్య మహారాజ భగవాన్భూతభావనః
కాలరూపోऽవతీర్ణోऽస్యామభావాయ సురద్విషామ్

1-50-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

నిష్పాదితం దేవకృత్యమవశేషం ప్రతీక్షతే
తావద్యూయమవేక్షధ్వం భవేద్యావదిహేశ్వరః

1-51-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

ధృతరాష్ట్రః సహ భ్రాత్రా గాన్ధార్యా చ స్వభార్యయా
దక్షిణేన హిమవత ఋషీణామాశ్రమం గతః

1-52-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

స్రోతోభిః సప్తభిర్యా వై స్వర్ధునీ సప్తధా వ్యధాత్
సప్తానాం ప్రీతయే నానా సప్తస్రోతః ప్రచక్షతే

1-53-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

స్నాత్వానుసవనం తస్మిన్హుత్వా చాగ్నీన్యథావిధి
అబ్భక్ష ఉపశాన్తాత్మా స ఆస్తే విగతైషణః

1-54-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

జితాసనో జితశ్వాసః ప్రత్యాహృతషడిన్ద్రియః
హరిభావనయా ధ్వస్తరజఃసత్త్వతమోమలః

1-55-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

విజ్ఞానాత్మని సంయోజ్య క్షేత్రజ్ఞే ప్రవిలాప్య తమ్
బ్రహ్మణ్యాత్మానమాధారే ఘటామ్బరమివామ్బరే

1-56-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

ధ్వస్తమాయాగుణోదర్కో నిరుద్ధకరణాశయః
నివర్తితాఖిలాహార ఆస్తే స్థాణురివాచలః
తస్యాన్తరాయో మైవాభూః సన్న్యస్తాఖిలకర్మణః

1-57-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

స వా అద్యతనాద్రాజన్పరతః పఞ్చమేऽహని
కలేవరం హాస్యతి స్వం తచ్చ భస్మీభవిష్యతి

1-58-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

దహ్యమానేऽగ్నిభిర్దేహే పత్యుః పత్నీ సహోటజే
బహిః స్థితా పతిం సాధ్వీ తమగ్నిమను వేక్ష్యతి

1-59-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

విదురస్తు తదాశ్చర్యం నిశామ్య కురునన్దన
హర్షశోకయుతస్తస్మాద్గన్తా తీర్థనిషేవకః

1-60-శ్లో.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

ఇత్యుక్త్వాథారుహత్స్వర్గం నారదః సహతుమ్బురుః
యుధిష్ఠిరో వచస్తస్య హృది కృత్వాజహాచ్ఛుచః

  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •