పోతన తెలుగు భాగవతము

పోతన తెలుగు భాగవతము

నవమ స్కంధము : శశిబిందుని చరిత్ర

  •  
  •  
  •  

9-706.1-ఆ.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

బెట్టినాఁడ" వనుచు బిఱుసులు పలుకంగ
తడు పలికె నంత తివతోడ
"నాకుఁ గోడ లింత మ్ము మీ లలితాంగి
వతిగాదు నీకు త్య" మనుచు.

టీకా:

తొట్రుగొల్పెడు = సంభ్రమింపజేసెడి; శైబ్య = బెస్తస్త్రీ; తోడి = తోటి; ప్రేమంబునన్ = ప్రేమవలన; అనపత్యుడు = పిల్లలులేనివాడు; అయ్యున్ = అయినప్పటికిని; అన్య = మరియొక; భార్యన్ = భార్యను; కైకొనక = చేపట్టకుండ; ఒక = ఒకానొక; కొంత = కొంత; కాలంబున్ = కాలమున; కున్ = కు; పోయి = వెళ్ళి; పగవారి = శత్రువుల; ఇంటను = ఇంటినుండి; బలిమిన్ = బలవంతముగ; ఒక = ఒకానొక; కన్యన్ = అవివాహితను; తేరి = రథము; పైన్ = మీద; ఉంచి = పెట్టి; తోడ్తోన్ = కూడా; ఏరంగ = వస్తుండగా; జననాథున్ = రాజును; కన్యనున్ = యువతిని; శైబ్య = శైబ్యవనిత; చూచి = కనుగొని; కోపించి = కోపముచేసి; మానవకుహక = వంచక మానవా; ఈ = ఈ; పడుచును = యువతిని; తెచ్చియున్ = తీసుకొని వచ్చి; నేను = నేను; ఉండన్ = బతికుండగానే; తేరి = రథము; మీదన్ = పైన; పెట్టినాడవు = పెట్టాతివి; అనుచున్ = అంటూ.
బిఱుసులున్ = కఠినమైనమాటలు; పలుకంగన్ = మాట్లాడగా; అతడు = అతను; పలికెన్ = చెప్పెను; అంతన్ = అప్పుడు; అతివ = వనిత; తోడన్ = తోటి; నా = నా; కున్ = కు; కోడలింతనమున్ = కోడలవుతుంది; ఈ = ఈ; లలితాంగి = చిన్నది; సవతి = సవతి; కాదు = కాబోదు; నీ = నీ; కున్ = కు; సత్యము = ఇది నిజము; అనుచున్ = అంటూ.

భావము:

ఆ రుచిక పుత్రుడు జ్యాముఖుడు శైబ్య యందలి గాఢమైన ప్రేమ వలన, పిల్లలులేకపోయినా మరింకొక భార్యను చేపట్టలేదు. కొంతకాలం పిమ్మట ఒకనాడు శత్రువుల ఇంటినుండి బలవంతంగ ఒక కన్యను తీసుకుని రథం మీద వస్తున్నాడు. అలా వస్తున్న రాజును, యువతిని శైబ్యవనిత చూసింది. రాజు మీద కోపగించి “మోసగాడా! ఈ యువతిని తీసుకొని వచ్చి, నేను బతికుండగానే రథం మాద పెట్టుకుని ఊరేగుతున్నావా?” అంటూ, దూషిస్తూ కఠినంగా మాట్లాడింది. అప్పుడు రుచికుడు “ఈ అమ్మాయి నాకు కోడలు అవుతుంది. నీకేమీ సవతి కాబోదు. ఇది నిజం.” అంటూ శైబ్యకు నచ్చచెప్పాడు.