పోతన తెలుగు భాగవతము

పోతన తెలుగు భాగవతము

అష్టమ స్కంధము : 8సూర్యసావర్ణిమనువు చరిత్ర

  •  
  •  
  •  

8-416.1-ఆ.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

దవిహీనుఁ జేసి లిఁదెచ్చి నిలుపును;
లియు నిర్జరేంద్రు దము నొందు;
నింద్రపదము హరికి నిచ్చిన కతమున
దానఫలము చెడదు రణినాథ!

టీకా:

బలి = బలి; మున్ను = అంతకుపూర్వము; నాకంబున్ = స్వర్గమును; బలిమి = బలవంతుడు; ఐ = అయ్యి; చేకొన్న = స్వాధీనముచేసికొనగా; వామనుండు = వామనుని(పొట్టివాని)గా; ఐ = అవతరించి; హరి = విష్ణువు; వచ్చి = చేరవచ్చి; వేడన్ = కోరగా; పాద = అడుగులు; త్రయంబు = మూడు (3); ఇచ్చి = ఇచ్చి; భగవత్ = భగవంతునిచేత; నిబద్ధుడు = బంధింపబడినవాడు; ఐ = అయ్యి; సురమందిరము = స్వర్గము; కంటెన్ = కంటె; సుభగము = సౌభాగ్యవంతమైన; సుతల = సుతలము అనెడి; లోకంబునన్ = లోకమునందు; సుస్థితిన్ = సుఖముగా; ఉన్నాడు = ఉన్నాడు; వెత = బాధలు; లేక = లేకుండగ; అటమీద = ఆతరువాత; వేదగుహి = వేదగుహి; కిన్ = కి; ఆ = ఆ; సరస్వతి = సరస్వతి; కిన్ = కి; తాను = అతను; అట = అక్కడ; సార్వభౌముండునా = సార్వభౌముడు అనుపేర; ప్రభువు = అవతరించినవాడు; అయి = అయ్యి; హరి = విష్ణువు; నాకవిభుని = దేవేంద్రుని; పద = పదవినుండి; విహీనున్ = తొలగినవాని; చేసి = చేసి.
బలిన్ = బలిని; తెచ్చి = తీసుకువచ్చి; నిలుపును = అధిష్టింపజేయును; బలియున్ = బలికూడ; నిర్జరేంద్రు = దేవేంద్రుని; పదమున్ = పదవిని; ఒందున్ = పొందును; ఇంద్ర = ఇంద్రుని; పదమున్ = పదవిని; హరి = విష్ణున; కిన్ = కి; ఇచ్చిన = ఇచ్చునట్టి; కతమునన్ = కారణముచేత; దాన = దాని యొక్క; ఫలమున్ = ఫలితము; చెడదు = చెడిపోదు; ధరణీనాథ = రాజా.

భావము:

రాజా! పరీక్షిత్తూ! పూర్వం బలిచక్రవర్తి బలవంతుడై స్వర్గలోకాన్ని స్వాధీనం చేసుకోగా విష్ణువు వామనుడుగా వెళ్ళి అతనిని మూడడుగులు దానం అడుగుతాడు. దానం ఇచ్చిన బలిని భగవంతుడు బంధించాడు. తరువాత బలికి అమరావతికంటే సొగసైన సుతలలోకాన్ని ఇచ్చాడు. దానిలో బలి సుఖంగా ఉన్నాడు. అటు తర్వాత విష్ణువు వేదగుహికి సరస్వతికి సార్వభౌముడు అనే పేరుతో జన్మిస్తాడు. పాత దేవేంద్రుని పదవినుండి తొలగిస్తాడు. ఆపదవిలో బలిచక్రవర్తిని నిలుపుతాడు. విష్ణువు నుండి బలిచక్రవర్తి ఇంద్రపదవి పొందినప్పటికీ అతడు మొదట విష్ణువుకు దానం చేసిన పుణ్యం చెడదు.