పోతన తెలుగు భాగవతము

పోతన తెలుగు భాగవతము

సప్తమ స్కంధము : బ్రహ్మవరము లిచ్చుట

  •  
  •  
  •  

7-104.1-తే.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

నంబు సంపూరిత ద్రోణు గుచు నొప్పుఁ
ర్వతంబులు; సర్వదిక్పాల వివిధ
గుణము లెల్లను తానె కైకొనుచు దైత్య
విభుఁడు త్రైలోక్యరాజ్య సంవృద్ధి నుండ.

టీకా:

సకల = అఖిలమైన; మహాద్వీప = సప్తమహాద్వీపములతో {సప్తద్వీపములు - 1జంబూద్వీపము 2ప్లక్షద్వీపము 3శాల్మలీద్వీపము 4కుశద్వీపము 5క్రౌంచద్వీపము 6శాకద్వీపము 7పుష్కరద్వీపములు}; సహిత = సహా; విశ్వంభరాస్థలిని = భూమండలమునందు; దున్నక = పొలములు దున్నకుండగనే; పండున్ = పండును; సస్య = ధాన్యములు; చయము = అన్నియును; కామధేనువు = కామధేనువు; ఆదుల = మొదలగువాని; కరణిన్ = విధముగ; అర్థులు = కోరికలుకోరువారు; కోరు = కోరెడి; కోర్కులు = కోరికలు; గగనంబున్ = ఆకాశము; కురియుచుండున్ = వర్షించును; వననిధులు = సముద్రములు; ఏడును = ఏడు (7); వాహనీ = నదుల; సందోహములును = సమూహములు; వీచులన్ = తరంగములందు; రత్నములు = రత్నములు; వహించు = కలిగియుండును; ఉర్వీరుహంబులు = చెట్లు; ఒక్కకాలంబునన్ = అన్నికాలములలోను; అఖిలర్తు = అన్నిరుతువుల; గుణములన్ = లక్షణములతోను; అతిశయిల్లున్ = సమృద్ధిగానుండును;
అంబు = నీళ్లు; సంపూరిత = నిండిన; ద్రోణులు = గుంటలు,; అగుచున్ = కలిగినవయ్యి; ఒప్పున్ = చక్కగానుండును; పర్వతంబులు = పర్వతములు; సర్వ = అఖిలమైన; దిక్పాల = దిక్పాలకుల; వివిధ = అన్నిరకముల; గుణములు = ఐశ్వర్యములు; ఎల్లను = అన్నిటిని; తానె = తనే; కైకొనుచు = తీసేసుకొనుచు; దైత్యవిభుడు = హిరణ్యకశిపుడు; త్రైలోక్య = ముల్లోకములను; రాజ్య = ఏలెడి; సంవృద్ధిన్ = అభివృద్దితో; ఉండన్ = ఉండగా.

భావము:

ఆ రాక్షసుడు దిక్పాలకులు అందరి రాజ్యాధికారాలు అన్నీ లాగేసుకున్నాడు. ముల్లోకాల లోకి తన రాజ్యాధికారాన్ని పెంచుకుంటూ పోయాడు. అలా ఏలుతుండగా, సప్త మహా ద్వీపాలతో సహా భూమండలంలో అన్ని చోట్లా పొలాలు దున్నకుండానే అన్ని పంటలూ పండుతూ ఉన్నాయి. కామధేనువులాగా ఆకాశం కావలసిన అంత కురుస్తోంది. సప్త సముద్రాలు అన్నీ, నదులు అన్నీ తమ అలలతో రత్నాలను కుమ్మరిస్తు ఉన్నాయి. చెట్లు అన్నీ ఆరు ఋతువుల ధర్మాలు ఏక కాలంలోనే పొందుతూ ఉన్నాయి. పర్వతాల మీది గుంటలు అన్నీ నిత్యం నీటితో నిండి ఉంటున్నాయి.