పోతన తెలుగు భాగవతము

పోతన తెలుగు భాగవతము

షష్ఠ స్కంధము : అజామిళోపాఖ్యానము

  •  
  •  
  •  

6-108.1-తే.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

రఁగఁ జిరకాల మీ రీతిఁ బాపనియతి
మణ దాసీ కుటుంబ భాము వహించి
ది కుటుంబి నిగాఁగఁ బాపాత్ముఁ డగుచు
శుచియును దుష్టవర్తనుఁ డై మెలంగె.

టీకా:

సముచిత = (తనకు) తగిన; శ్రుతి = వేదశాస్త్ర; చర్చన్ = చర్చలను; చర్చింపన్ = చర్చించుటకు; ఒల్లక = ఒప్పుకొనక; సతి = ప్రియురాలి; కుచ = స్తనముల; ద్వయ = జంటను; చర్చన్ = గంధపుపూతను; చర్చజేయు = చర్చించును; తర్క = తర్కశాస్త్రపు; కర్కశ = కఠినమైన; పాఠ = పాఠముల; తర్కంబు = ఆలోచనలను; కాదని = ఒప్పుకొనక; కలికి = స్త్రీ; తోన్ = తోటి; ప్రణయ = ప్రణయ విషయములను; తర్కంబుజేయు = చర్చించును; స్మృతి = ధర్మశాస్త్రము లందలి; వాక్య = సూక్తుల; సంగతిన్ = విషయములను; కాక = కాకుండగ; తత్ = ఆ; సతి = స్త్రీ; వాక్య = మాటల; సంగతిన్ = విషయమై; పరగజేయు = తెలుపుతుండును; నాటక = నాటకములు; అలంకార = అలంకారశాస్త్రములను; నైపుణంబు = నేర్పును; ఉడిగి = వదలివేసి; తత్ = ఆ; నాటకాలంకారపాటిన్ = నాటకాలాడిని గూడి; తిరుగున్ = తిరుగును; పరగ = ప్రసిద్ధముగ; చిరకాలము = అదికమైన కాలము; ఈ = ఈ; రీతిన్ = విధముగ; పాప = పాపపు; నియతిన్ = విధానములతోటి.
రమణ = ప్రీతిగా; దాసీ = దాసీ యొక్క; కుటుంబ = కుటుంబము యొక్క; భారమును = బరువును; వహించి = మోసి; అది = ఆమె; కుటుంబిని = సంతానవతి; కాగన్ = అవ్వగా; పాపాత్ముడు = పాపాత్ముడు; అగుచున్ = అగుచు; అశుచియును = అశుభ్రమైన వాడు; దుష్టవర్తనుడు = చెడు ప్రవర్తన గలవాడు; ఐ = అయ్యి; మెలంగె = వర్తిల్లెను.

భావము:

ఉచితమైన వేదాలను గురించి చర్చించడం ఇష్టపడక ప్రియురాలి పాలిండ్లమీద చందనం పూతల మీద చర్చ సాగిస్తాడు. కఠినమైన తర్కశాస్త్ర పాఠాల ఆలోచనను కాదని ఆ స్త్రీతో ప్రణయతర్కాలు చేస్తాడు. ధర్మశాస్త్రాలలోని పదాలను వాక్యాల సంగతి విడిచి ఆమె పదాలను, వాక్యాలను మెచ్చుకొని ముచ్చటిస్తాడు. నాటకాలలోని అలంకారాలలోని నైపుణ్యాన్ని వదలి ఆమె నాట్యాన్ని, సింగారింపును వర్ణిస్తూ తిరుగసాగాడు. ఈ విధంగా చాలాకాలం అజామిళుడు భ్రష్టాచారుడై ఆ వేశ్య కుటుంబాన్ని పోషిస్తూ ఆమెనే భార్యగా భావిస్తూ పాపచిత్తుడై మలినదేహుడై చెడుమార్గంలో ప్రవర్తింపసాగాడు.