పోతన తెలుగు భాగవతము

పోతన తెలుగు భాగవతము

షష్ఠ స్కంధము : అజామిళోపాఖ్యానము

  •  
  •  
  •  

6-103-త.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

హుళ దృక్పరిపాక మోహ నిద్ధుఁ డౌచు మనంబులో
జ కర్మము వేదశాస్త్రము సాత్త్వికంబుఁ దలంచి త
న్నిహిత చిత్తము పట్టి పట్టఁగ నేరఁ డయ్యె సదా మనో
నమందు మరుండు పావకు కైవడిం జరియింపగాన్.

టీకా:

బహుళ = అనేకమైన విధముల; దృక్ = చూపు లనెడి; పరిపాక = పండిన; మోహ = మోహముచే; నిబద్ధుడు = బంధింపబడిన వాడు; ఔచున్ = అగుచు; మనంబు = మనసు; లోన్ = లో; సహజకర్మము = స్వధర్మము; వేదశాస్త్రము = వేదశాస్త్రము; సాత్త్వికంబున్ = సాత్విక స్వభావములు; తలచి = తలచుకొని; తత్ = ఆమె యందు; నిహిత = లగ్నమైన; చిత్తమున్ = మనసును; పట్టిపట్టగనేరడయ్యెన్ = పట్టి ఉంచుకొనలేకపోయెను; సదా = అస్తమాను; మనస్ = మనసు యనెడి; గహనము = అడవి; అందున్ = అందు; మరుండు = మన్మథుడు; పావకున్ = అగ్ని; కైవడిన్ = వలె; చరియింపగన్ = తిరుగుచుండగ.

భావము:

మాటిమాటికి ఏపు మీరిన ఆమె చూపులనే మోహపాశాలలో చిక్కుకొన్న ఆ బ్రాహ్మణ కుమారుడు నిత్యకృత్యాలైన వైదిక కర్మలను, శాస్త్ర పాఠాలను, జపతపాలను మరిచిపోయాడు. అతని మనస్సనే అరణ్యంలో కామేద్రేకమనే కార్చిచ్చు చెలరేగ సాగింది. నియమబద్ధమైన అతని చిత్తం పట్టు తప్పిపోయింది.