పోతన తెలుగు భాగవతము

పోతన తెలుగు భాగవతము

పంచమ స్కంధము - ఉత్తర : పాతాళ లోకములు

  •  
  •  
  •  

5.2-126.1-తే.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

ట్టి సంకర్షణాఖ్యుండు వ్యయుండు
నైన శేషుని వినుతి జేయంగఁ దరమె?
లఁప నెప్పుడు వాఙ్మనంబులకు నింక
మూఁడు లోకంబులందును భూతతతికి.

టీకా:

ఓలిమై = వరుసగా; ఎవ్వని = ఎవని యొక్క; లీలా = లీలలు, విధానములు; వినోదముల్ = క్రీడలు; జన్మ = సృష్టి; సంరక్షణ = స్థితి; లయముల్ = లయముల; కునున్ = కు; హేతువులు = కారణభూతములు; అగుచుండు = అగుచు ఉండును; ఎవ్వని = ఎవని యొక్క; చూపులన్ = దృక్కులందు; జనియించె = పుట్టెను; సత్త్వరజస్తమంబులు = త్రిగుణములు {త్రిగుణములు - సత్త్వరజస్తమంబులు యనెడి మూడు గుణములు}; ఎవ్వని = ఎవని యొక్క; రూపంబులు = రూపములు; ఏకమై = ఏకాగ్రమై; బహు = అనేక; విధంబులను = విధములుగా; జగత్తులను = లోకములను; ప్రోచుచుండున్ = కాపాడుతుండును; ఎవ్వని = ఎవని యొక్క; నామంబులు = నామములను; ఎఱుగక = తెలియకనైనా; తలచిన = భావించిన; అంతన = అంతనే; దురితంబులు = పాపములు; అడగుచుండున్ = అణగిపోవుతుండును; అట్టి = అటువంటి;
సంకర్షణ = సంకర్షణుడు; ఆఖ్యుండు = అనెడి పేరుగలవాడు; అవ్యయుండు = నాశనములేనివాడు; ఐన = అయినట్టి; శేషుని = ఆదిశేషుని; వినుతిజేయంగన్ = వర్ణించుట; తరమె = సాధ్యమాఏమి; తలపన్ = భావించుటకు; ఎప్పుడును = ఎప్పుడైన; వాక్ = మాటలకు; మనంబులు = మనసుల; కున్ = కును; ఇంక = ఇంకా; మూడులోకంబులు = ముల్లోకములు; అందునున్ = లోను; భూత = జీవుల; తతి = సమూహముల; కిన్ = కి;

భావము:

“ఎవని లీలావినోదాలు సృష్టి స్థితి సంహారాలకు హేతువు లవుతాయో, ఎవని చూపుల వల్ల సత్త్వరజస్తమో గుణాలు పుట్టాయో, ఎవని రూపం లోకాలను అనేక విధాలుగా కాపాడుతూ ఉంటుందో, ఎవని పేరును తెలియక పలికినా పాపాలు పటాపంచ లవుతాయో, అటువంటి సంకర్షణుడు, అవ్యయుడు అయిన ఆదిశేషుని పొగడడం ఎవరికీ సాధ్యంకాని పని. ఆ అనంతుడు వాక్కుకు, మనస్సుకు అందనివాడు. ముల్లోకాల వారికి అంతు చిక్కనివాడు.