పోతన తెలుగు భాగవతము

పోతన తెలుగు భాగవతము

చతుర్థ స్కంధము : పురంజను కథ

  •  
  •  
  •  

4-825.1-తే.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

నయమును దాను బుత్రిణి గుటఁ జేసి
యాత్మశోచిని యగుచు గృస్థ ధర్మ
మాచరించుచు నుండునో? నుగమనము
చేయునో? యని మనమునఁ జింత నొంది.

టీకా:

పడతిన్ = స్త్రీని; ఏన్ = నేను; మును = ముందుగా; భుజింపక = తినక; భుజింపదు = తినదు; నేను = నేను; నిద్ర = నిద్ర; పోవక = పోకుండగ; మఱి = మరి; నిద్ర = నిద్ర; పోదు = పోదు; నేను = నేను; నీళ్ళాడక = స్నానము చేయక; నీళ్ళాడన్ = స్నానము చేయుటకు; ఒల్లదు = ఒప్పుకొనదు; పదరి = కోపించి; ఏన్ = నేను; కోపింపన్ = కోపపడిన; భయమున్ = భయమును; ఒందున్ = పొందును; భర్జించిననున్ = బెదిరించినను; మాఱుపలుకక = మారుమాట్లాడక; వాయున్ = నోరు విప్ప; ఓడున్ = భయపడును; బుద్దిహీనుడన్ = తెలివితక్కువవాడను; ఐనన్ = అయినచో; బుద్ధి = సలహాలు; చెప్పున్ = చెప్పును; లలిన్ = క్రమము; మీఱని = తప్పని; ఇట్టి = ఇటువంటి; కళత్రంబు = భార్య; తోన్ = తోటి; నేను = నేను; కడగి = పూని; దేహాంతరగతుడను = మరణించినవాడను {దేహాంతరగతుడు - మరియొకదేహమునకు పోవువాడు, మరణించిన వాడు}; ఐనన్ = అయినచో; అనయమును = అవశ్యము; తానున్ = తను; పుత్రిణి = పుత్రులుకలది.
అగుటన్ = అగుట; చేసి = వలన; ఆత్మ = తన గురించి; శోచిని = శోకించునది; అగుచున్ = అవుతూ; గృహస్థ = గృహ నిర్వహించెడి; ధర్మము = పద్దతి; ఆచరించునో = నడచునో; అనుగమనమున్ = (సతీ) సహగమనము; చేయునో = చేయునో; అని = అని; మనమునన్ = మనసులో; చింతన్ = విచారమును; ఒంది = పొంది.

భావము:

“నా భార్య నాకంటే ముందు భుజింపదు, స్నానం చేయదు. నేను కోపిస్తే భయపడుతుంది. అదలిస్తే బెదరి ఎదురాడదు. నేను తెలివితక్కువతో ఏ పనికైనా పూనుకుంటే నాకు బుద్ధి చెపుతుంది. ఇటువంటి అనుకూలవతి అయిన భార్య నేను మరణించిన తరువాత బిడ్డలను రక్షించడానికి బ్రతికి ఉంటుందో లేక సహగమనం చేస్తుందో” అని మనస్సులో చింతించి…