పోతన తెలుగు భాగవతము

పోతన తెలుగు భాగవతము

చతుర్థ స్కంధము : పృథుని యఙ్ఞకర్మములు

  •  
  •  
  •  

4-544.1-తే.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

లోగురుఁ డైన యప్పుండరీ నయనుఁ
డానతిచ్చిన మృదులలితామృతోప
మానవాక్యము లాత్మీయ స్తకమునఁ
దాల్చి సమ్మోదితాత్ముఁడై రణి విభుఁడు.

టీకా:

భూవర = రాజా; యోగ = యోగము; తపస్ = తపస్సు; మఖంబులున్ = యాగముల; చేతన్ = వలన; కైకొని = పూని; సులభుండన్ = సులువుగాలభించువాడను; కాని = కానట్టి; ఏను = నేను; సమ = సమత్వ; చిత్తులు = భావముకలవారు; ఐన = అయిన; సత్ = మంచి; జనుల = వారి; చిత్తంబులన్ = మనసులలో; వర్తించుచుండెడి = తిరిగెడి; వాడను = వాడిని; అగుటన్ = అగుట; చేసి = వలన; తావక = నీ యొక్క; శమ = ఓర్పు; శీల = మంచినడవడిక; విమత్సర = మాత్సర్యములేకపోవుట; కీర్తనములన్ = సంకీర్తనములచే; వశీకృతుండను = (నీకు) వశుడను; ఐతిన్ = అయితిని; నేన్ = నేను; నీవు = నీవు; కున్ = కు; వరంబున్ = వరములను; ఇచ్చెదన్ = అనుగ్రహించెదను; వేడుము = కోరుకొనుము; నావుడు = అనగా; విని = విని; మేదినీవరుండు = రాజు {మేదినీవరుడు - మేదిని (భూమి)కి వరుడు (పతి), రాజు}.
లోక = లోకములకు; గురుడు = పెద్దవాడు; ఐన = అయిన; ఆ = ఆ; పుండరీకనయనుడు = విష్ణుమూర్తి; ఆనతిచ్చిన = చెప్పిన; మృదు = మెత్తని; లలిత = సుకుమారమైన; అమృత = అమృతముతో; ఉపమాన = సమానమైన; వాక్యముల్ = మాటలను; ఆత్మీయ = తన యొక్క; మస్తకమునన్ = శిరమున; తాల్చి = ధరించి; సమ = మిక్కలి; మోదిత = సంతోషించిన; ఆత్ముడు = మనసుకలవాడు; ఐ = అయ్యి; ధరణివిభుడు = రాజు {ధరణివిభుడు - ధరణి (భూమి)కి విభుడు, రాజు}.

భావము:

రాజేంద్రా! తపోయోగ జ్ఞానాల చేత నేను సులభంగా లభించను. కాని సమచిత్తులైన సత్పురుషులకు సులభంగా లభిస్తాను. కాబట్టి నీ శమశీలాలకు, అసూయారాహిత్యానికి, నీ స్తుతులకు వశుడనయ్యాను. నీకొక వరం ప్రసాదిస్తాను. కోరుకో” అని అన్నాడు. పృథుచక్రవర్తి భగవంతుడైన కమలాక్షుడు అందంగా సున్నితంగా పలికిన అమృతం వంటి తీయని పలుకులను తలపై ధరించి మనస్సులో మహానందం పొందాడు. . .