పోతన తెలుగు భాగవతము

పోతన తెలుగు భాగవతము

దశమ స్కంధము - ఉత్తర : శిశుపాలుని వధించుట

  •  
  •  
  •  

10.2-790.1-తే.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

రఁగ మున్ను యయాతిశామునఁ జేసి
వాసి కెక్కదు యీ యదువంశమెల్ల,
బ్రహ్మతేజంబు నెల్లఁ గోల్పడిన యితఁడు
బ్రహ్మఋషి సేవ్యుఁ డగునె గోపాలకుండు?

టీకా:

గురు = చెప్పగల గురువులు కాని; దేవ = పూజించదగ్గ దేవతలు కాని; శూన్యుండు = లేనివాడు; కుల = కులము కాని; గోత్ర = గోత్రము కాని; రహితుండు = లేనివాడు; తల్లిదండ్రులు = జన్మకారకులు; ఎవ్వరో = ఎవరో; తడవన్ = ఎంతవిచారించినా; కానము = తెలిసికొనలేము; అప్పులన్ = నీటిలో; పొరలెడున్ = పడుకొని ఉంటాడు; ఆది = మొదలు, పుట్టుక; మధ్య = నడుమ, జీవితం; అవసానంబులన్ = తుదల, మరణముల; అందున్ = లో; అరయన్ = తరచిచూసినచో; మానంబు = గౌరవము, మేర; లేదు = లేదు; బహు = అనేక; రూపి = వేషాలేసేవాడు,అవతారాలెత్తేవాడు; ఐ = అయ్యి; పెక్కు = అనేకమైన; భంగులన్ = విధములుగా; వర్తించున్ = నటించును, మెలగును; వావి = సంబంధముననుసరించి; వర్తనములు = మెలగుటలేదు; వరుసలు = బంధుత్వములు, తగులములు; లేవు = లేవు; పరికింపన్ = చక్కగావిచారించినను; విగత = తొలగిన, ఎప్పుడులేని; సంబంధుండు = సంబంధాలు కలవాడు, బంధములుకలవాడు; తలపోయన్ = ఆలోచించి చూసినచో; మా = మా; నిమిత్తంబునన్ = మూలమున, కోసము; మానిసి = మర్యాదస్తుడు, మనిషి అవతారము ఎత్తినవాడు; అయ్యెన్ = అయ్యెను; పరగన్ = ప్రసిద్ధముగా; మున్ను = పూర్వము; యయాతి = యయాతి ఇచ్చిన; శాపమునన్ = శాపము; చేసి = వలన; వాసి = ప్రసిద్ధి; కిన్ = కి; ఎక్కదు = వృద్ధిచెందదు; ఈ = ఈ; యాదవ = యాదవుల; వంశము = కులము; ఎల్లన్ = సమస్తమును; బ్రహ్మతేజంబున్ = బ్రాహ్మణతేజస్సును; ఎల్లన్ = అంతటిని; కోల్పడిన = పొగొట్టుకొన్న; ఇతడు = వీడు; బ్రహ్మఋషి = బ్రహ్మర్షులచేత; సేవ్యుడు = సేవింపదగినవాడు; అగునె = ఔతాడా; గోపాలకుండు = గోవులుకాయువాడు, కృష్ణుడు.

భావము:

ఈ కృష్ణుడికి గురువులు దేవుడు లేరు, కులం గోత్రం లేవు, తల్లితండ్రులు ఎవరో తెలియదు, నీటి మీద శయనిస్తాడు, ఆది మధ్యాంతాలు కానరావు, నటుడిలా అనేక రూపాలు ధరిస్తూ రకరకాలరీతులో ప్రవర్తిస్తుంటాడు, వర్తించే వావివరుసులు లేవు, ఏ బాంధవ్యబంధాలు లేవు. ఇతడు మా కారణంగానే మాననీయుడయ్యాడు కానీ, యయాతిశాపం వలన ఈ యదువంశం ప్రసిద్ధి అణగారిపోయింది. వీరి వంశం బ్రహ్మతేజాన్నికోల్పోయింది. ఇలాంటి ఈ గోపాలకుడు బ్రహ్మర్షుల పూజకు ఎలా అర్హుడవుతాడు?