పోతన తెలుగు భాగవతము

పోతన తెలుగు భాగవతము

దశమ స్కంధము - ఉత్తర : జరాసంధ వధ

  •  
  •  
  •  

10.2-737-లవి.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

బె గడరు పెన్గదలు పొడిపొడిగఁ దాఁకఁ, బెను;
పిడుగు లవనిం దొరఁగ, నుడుగణము రాలన్,
మిడుఁగుఱులు చెద్ర, నభ ల, హరిదంతములు;
డఁక, జడధుల్‌ గలఁగఁ, బుమి చలియింపన్,
వెచఱువ మొత్తియునుఁ, డఁబడఁగ నొత్తియును;
నెమగుడు లాఁచి తిరుగుడు పడఁగ వ్రేయన్,
వడ వడంకుచును, సుడివడక డాసి, చల;
ముడుగ కపు డొండొరుల డిచెడక పోరన్.

టీకా:

బెడగు = అధికముగా; అడరు = విజృంభించు; పెన్ = పెద్ద; గదలు = గదలు; పొడిపొడిగన్ = పిండిపిండి అయ్యెలా; తాకన్ = కొట్టుకోగా; పెను = పెద్ద; పిడుగులు = పిడుగులు; అవనిన్ = భూమిపై; తొరగన్ = పడగా; ఉడు = నక్షత్రముల; గణము = సమూహము; రాలన్ = రాలగా; మిడుగుఱులు = నిప్పురవ్వలు; చెద్ర = చెదరగా; నభము = ఆకాశము; అడలన్ = బెదరగా; హరిత్ = దిక్కుల; అంతముల్ = కొనలు; వడకన్ = వణకిపోగా; జడధుల్ = సముద్రములు; కలగన్ = సంక్షోభించగా; పుడమి = భూమి; చలియింపన్ = కంపించగ; వెడ = అపూర్వముగా; చఱువన్ = చరచగా; మొత్తియునున్ = కొట్టి; తడపడగన్ = తత్తఱపడునట్లు; ఒత్తియునున్ = తోసి; ఎడమ = ఎడమపక్క; కుడులు = కుడిపక్కలు; ఆచి = కదిసి; తిరుగుడుపడగన్ = వళ్ళుతిరిగిపోగా; వ్రేయన్ = కొట్టగా; వడవడ = వడవడ మని; వడంకుచును = వణకిపోతూకూడ; సుడిపడకన్ = చీకాకు చెందకుండ; డాసి = సమీపించి; చలము = పట్టుదల, మాత్యర్యము; ఉడుగక = విడువకుండ; అపుడు = అప్పుడు; ఒండొరులన్ = ఒకరి నొకరి; వడిన్ = తీవ్రతకు; చెడక = ఓడిపోకుండ; పోరన్ = ద్వంద్వ యుద్ధము చేయగా.

భావము:

పెనుగదలు బద్దలై పొడిపొడిగా రాలేలాగ, పిడుగులు పడేలా, చుక్కలు రాలేలా, నిప్పురవ్వలు వ్యాపించేలా, దిక్కులు వణికేలాగ, సముద్రాలు అల్లకల్లోల మయ్యేలాగ, భూమి చలించేలా; కొట్టుకుంటూ, నెట్టుకుంటూ; ఒకరికొకరు తీసిపోకుండా; పిడుగుపాటు దెబ్బలకు అదిరిపోతున్నా, తడబాటు అన్నది లేకుండా తట్టుకుంటూ ఆ భీమజరాసంధులు యుద్ధం చేశారు.