పోతన తెలుగు భాగవతము

పోతన తెలుగు భాగవతము

దశమ స్కంధము - ఉత్తర : బలుడు నాగనగరం బేగుట

  •  
  •  
  •  

10.2-583.1-తే.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

ట్టిదేవుండు, దుష్టసంహారకుండు,
రి ముకుందుండు పంపుసేయంగ నొప్పు
నుగ్రసేనుని రాజ్యసగ్రగరిమ
యంతయును దార యిచ్చిన దంట! తలఁప.

టీకా:

ఏ = ఏ; దేవు = భగవంతుని; భృత్యులు = భక్తులు; ఐ = అయ్యి; ఇంద్ర = ఇద్రుడు; ఆది = మున్నగు; దిక్పాల = దిక్పాలక {అష్టదిక్పాలకులు - 1 ఇంద్రుడు - తూర్పు దిక్కునకు 2 అగ్ని - ఆగ్నేయ మూలకు 3 యముడు - దక్షిణ దిక్కునకు 4 నిరృతి - నైఋతి మూలకు 5 వరుణుడు - పడమటి దిక్కునకు 6 వాయువు -వాయవ్య మూలకు 7 కుబేరుడు - ఉత్తర దిక్కునకు 8 ఈశానుడు - ఈశాన్య మూలకు పరిపాలకులు}; వరులున్ = ఉత్తములు; భజింతురు = కొలచెదరు; వరుసన్ = క్రమము; తోడన్ = తోటి; ఏ = ఏ; దేవున్ = దేవుని; మందిరంబున్ = నివాసము; ఏపారున్ = అతిశయించును; దేవతాతరు = కల్పవృక్షము యొక్క; సభా = సభ యొక్క; విభవ = వైభవము; సుందరతన్ = అందమును; చెంది = పొంది; ఏ = ఏ; దేవు = దేవుని; పద = పాదముల; యుగంబు = జట; ఏపొద్దు = సర్వదా; సేవించున్ = కొలచును; అఖిల = ఎల్ల; జగత్ = లోకములకు; మాత = తల్లి; ఐన = అగు; లక్ష్మి = లక్ష్మీదేవి; ఏ = ఏ; దేవు = దేవుని; చారు = మనోజ్ఞమైన; సమిద్ధ = మిక్కిలి ప్రకాశవంతమైన; కళ = కళ యొక్క; అంశ = చిరుభాగముచేత; సంభవులము = జనించినవారము; పద్మజ = బ్రహ్మదేవుడు; భవులు = శివుడులు; నేనున్ = నేను; అట్టి = అటువంటి; దేవుండు = దేవుడు; దుష్ట = దుష్టులను; సంహారకుండు = సంహరించువాడు; హరి = కృష్ణుడు; ముకుందుండు = కృష్ణుడు; పంపు = ఆఙ్ఞాపాలనము; చేయగన్ = చేయుచుండగా; ఒప్పు = చక్కగానుండెడి; ఉగ్రసేనుని = ఉగ్రసేనుని; రాజ్య = రాజ్యాధికారము యొక్క; సమగ్రగరిమ = సార్వభౌమత్వము; అంతయునున్ = ఎల్ల; తార = తాము; ఇచ్చినది = ఇచ్చినదే; అంట = అట; తలపన్ = విచారించగా.

భావము:

ఇంద్రాది దిక్పాలురు సేవకులై బారులుతీరి భజించే దేవుడు; కల్పవృక్షాది దేవతా తరువులతో అతిశయించి ఉండే నివాసంలో వసించే దేవుడు; నేనూ, బ్రహ్మ ఎవరి అంశంవల్ల జన్మించామో ఆ దేవుడు. సకలలోకాలలోను పూజింపబడే మహలక్ష్మి ఎల్లప్పుడు సేవించే పాదపద్మాలు కల దేవదేవుడు; దుష్టసంహారకుడు; అయిన శ్రీకృష్ణుని ఆజ్ఞతో విలసిల్లే ఆ ఉగ్రసేనుని రాజ్యసంపద అంతా ఈ కౌరవులు తామే ఇచ్చారట! విన్నారా?