పోతన తెలుగు భాగవతము

పోతన తెలుగు భాగవతము

దశమ స్కంధము - ఉత్తర : ద్వివిదుని వధించుట

  •  
  •  
  •  

10.2-543-చ.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

లితవినీలవస్త్రుని విలాసవతీయుతుఁ జంద్రచంద్రికా
లితమహోన్నతాంగు మణికాంచనదివ్యవిభూషణోన్నతున్
విసితవారుణీసమదవిహ్వలలోచనుఁ గాంచె సీరని
ర్దళితరిపుక్షితీశనిజధాముని రాముని కామపాలునిన్.

టీకా:

లలిత = మనోజ్ఞమైన; వినీల = మిక్కిలి నీలముగా నున్న; వస్త్రునిన్ = వస్త్రములు ధరించినవానిని; విలాసవతీ = స్త్రీలతో {విలాసవతి - విలాసవంతమైన స్త్రీ}; యుతున్ = కూడి ఉన్నవానిని; చంద్ర = చంద్రుని యొక్క; చంద్రికా = వెన్నెల వంటి రుచి; కలిత = కలిగిన; మహా = గొప్ప; ఉన్నత = ఎత్తైన; అంగున్ = దేహము కలవానిని; మణి = రత్నాల; కాంచన = బంగారపు; దివ్య = గొప్ప; విభూషణ = విశిష్ఠమైన ఆభరణములతో ఉన్న; ఉన్నతున్ = గొప్పవానిని; విలసిత = చక్కటి; వారుణీ = మద్యము వలన; సమద = మత్తుకల; విహ్వల = చలించుచున్న; లోచనున్ = కన్నులు కలవానిని; కాంచెన్ = చూసెను; సీర = నాగేటి ఆయుధముతో; నిర్దళిత = పడగొట్టబడిన; రిపు = శత్రుపక్షపు; క్షితీశ = రాజుల యొక్క; నిజ = స్వంత; ధామునిన్ = నివాసములు కలవానిని; రాముని = బలరాముని; కామపాలునిన్ = బలరాముని {కామపాలుడు - వ్యు. కామాన్ పాలయతి, కామ+పాల+అణ్, కృ.ప్ర., భక్తుల కోరికలను తీర్చి పాలించువాడు, బలరాముడు}.

భావము:

అలా ద్వివిదుడు చూసిన సమయంలో శత్రురాజుల పట్టణాలను ధ్వంసం చేసినవాడూ, కామపాలుడూ అయిన బలరాముడు నల్లని వస్త్రం ధరించి; యువతుల మధ్యలో, పండువెన్నెలలాగా చల్లని తెల్లని ఉన్నతమైన అవయవాలు కలిగి; రత్నాల బంగారు దివ్యాభరణాలను ధరించి ఉన్నాడు. అతని కన్నులు మత్తుపానీయం త్రాగిన మైకంలో చంచలంగా ఉన్నాయి.