పోతన తెలుగు భాగవతము

పోతన తెలుగు భాగవతము

దశమ స్కంధము - ఉత్తర : కాశీరాజు వధ

  •  
  •  
  •  

10.2-527-సీ.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

క్కడఁ గాశిలో నా రాజు మందిరాం-
ణమునఁ గుండల లిత మగుచుఁ
డి యున్న తలఁ జూచి పౌరజనంబులు-
మ రాజు తలయ కాఁ గ నెఱింగి
చెప్పిన నా నృపు జీవితేశ్వరులును-
సుతులు బంధువులును హితులు గూడి
మొనసి హాహాకారమున నేడ్చి; రత్తఱిఁ-
త్తనూభవుఁడు సుక్షిణుండు

10.2-527.1-తే.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

వెలయఁ దండ్రికిఁ బరలోకవిధు లొనర్చి
నకు ననిలో వధించిన క్రపాణి
డరి మర్దింపఁ దగు నుపాయంబు దలఁచి
తురుఁ డగు నట్టి తన పురోహితునిఁ బిలిచి.

టీకా:

అక్కడ = అక్కడ; కాశి = కాశీపట్టణము; లోన్ = అందు; ఆ = ఆ; రాజు = రాజు యొక్క; మందిర = ఇంటి; అంగణమునన్ = ముంగిలి అందు; కుండల = చెవికుండలములు; కలితము = కూడినది; అగుచున్ = ఔతు; పడి = పడిపోయి; ఉన్న = ఉన్నట్టి; తలన్ = తలను; చూచి = చూసి; పౌరజనులున్ = ప్రజలు; తమ = వారి; రాజు = రాజు యొక్క; తలయ = శిరస్సే; కాన్ = అయ్యి ఉండుట; ఎఱింగి = తెలిసికొని; చెప్పినన్ = తెలుపగా; ఆ = ఆ; నృపు = రాజు యొక్క; జీవితేశ్వరులును = భార్యలు; సుతులున్ = పిల్లలు; బంధువులును = చుట్టములు; హితులున్ = స్నేహితులు; కూడి = గుంపుగా కూడి; మొనసి = పూని; హాహాకారమునన్ = హాహా అనుచు; ఏడ్చిరి = విలపించిరి; తత్ = ఆ; తఱిన్ = సమయమునందు; తత్ = అతని; తనూభవుడు = పుత్రుడు {తనూభవుడు - తనువున పుట్టిన వాడు, కొడుకు}; సుదక్షిణుండు = సుదక్షిణుడు; వెలయన్ = విశదముగ; తండ్రి = తండ్రి; కిన్ = కి; పరలోకవిధులు = ఉత్తరక్రియలు; ఒనర్చి = చేసి; జనకునిన్ = తండ్రిని; అని = యుద్ధము; లోన్ = అందు; వధించిన = చంపిన; చక్రపాణిన్ = కృష్ణుని; అడరి = విజృంభించి; మర్దింపన్ = చంపుటకు; తగు = తగినట్టి; ఉపాయంబున్ = ఉపాయమును; తలచి = ఆలోచించి; చతురుడు = తెలివి కలవాడు; అగునట్టి = ఐన; తన = తన యొక్క; పురోహితునిన్ = పురోహితుని {పురోహితుడు - శుభాశుభ వైదిక కర్మములను చేయించుచు మేలుకీడులను తెలుపు ఆచార్యుడు, ఒజ్జ}; పిలిచి = పిలిచి.

భావము:

ఇక అక్కడ కాశీపట్టణంలో ఆ రాజమందిరంలో, కుండల సహితమైన శిరస్సు పడగానే పురజనులు అందరూ అది తమ రాజు శిరస్సుగా గుర్తించారు. ఆ రాజు భార్యలు, పుత్రులు, మిత్రులు, బంధువులు హాహాకారాలు చేస్తూ దుఃఖించారు. కాశీరాజు కుమారుడు సుదక్షిణుడు తండ్రికి ఉత్తర క్రియలు నిర్వర్తించాడు. తన తండ్రిని యుద్ధంలో సంహరించిన శ్రీకృష్ణుడిని సంహరించడానికి ఉపాయం ఆలోచించాడు. చతురుడైన పురోహితుడిని పిలిపించి.