పోతన తెలుగు భాగవతము

పోతన తెలుగు భాగవతము

దశమ స్కంధము - ఉత్తర : నరకాసుర వధ కేగుట

  •  
  •  
  •  

10.2-168-మ.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

వంతుండు ధరాసుతుండు గనె శుంద్రాజ బింబోపరి
స్థ శంపాన్వితమేఘమో యన ఖగేంద్రస్కంధపీఠంబుపై
నారత్నముఁ గూడి సంగరకథాలాపంబులం జేయు ను
జ్జ్వనీలాంగుఁ గనన్నిషంగుఁ గుహనాచంగున్ రణాభంగునిన్.

టీకా:

బలవంతుండు = బలము కలవాడు; ధరాసుతుండు = నరకాసురుడు {ధరాసుతుడు - ధరా (భూదేవి యొక్క) సుతుడు (కొడుకు), నరకుడు}; కనెన్ = చూసెను; శుంభత్ = ప్రకాశించుచున్న; రాజబింబ = చంద్రబింబమునకు; ఉపరి = మీది; స్థల = ప్రదేశము నందుండు; శంపా = మెరుపుతో; అన్విత = కూడుకొన్న; మేఘమో = మేఘమేమో; అనన్ = అన్నట్లుగా; ఖగేంద్ర = గరుత్మంతుని {ఖగేంద్రుడు - ఖగ (పక్షులకు) ఇంద్రుడు (రాజు), గరుత్మంతుడు}; స్కంధ = మూపు, భుజముల; పీఠంబు = ఆసనము; పైన్ = మీద; లలనారత్నము = ఉత్తమస్త్రీ సత్యభామతో; కూడి = కూడుకొన్న; సంగర = యుద్ధము యొక్క; కథా = వృత్తాంతములను; కలాపంబులన్ = చెప్పుకొనుట; చేయు = చేయుచున్న; ఉజ్జ్వల = మిక్కిలి ప్రకాశించుచున్న; నీల = నీలపు; అంగున్ = దేహము కలవానిని; కనత్ = ప్రకాశించుచున్న; నిషంగున్ = అమ్ములపొది కలవానిని; కుహనా = కపటపు; చంగున్ = నేర్పు కలవానిని; రణా = యుద్ధము నందు; అభంగునిన్ = భంగము నొందనివానిని.

భావము:

మహాబలశాలి నరకాసురుడు, నీలవర్ణంతో శోభిస్తున్న రణకోవిదుడైన శ్రీకృష్ణుడిని చూసాడు. అప్పుడు, శ్రీకృష్ణుడు గరుత్మంతుడి మూపుమీద భార్య సత్యభామతో ఆసీనుడై ఉండి, చంద్రబింబం మీద మెఱపుతీగతో కూడిన మేఘంలా ప్రకాశిస్తున్నాడు. వీపున తూపులపొది తాల్చిన ఆ గోపాలకృష్ణుడు ఆమెతో సంగ్రామ విశేషాలు సంభాషిస్తున్నాడు.