పోతన తెలుగు భాగవతము

పోతన తెలుగు భాగవతము

దశమ స్కంధము - ఉత్తర : ఉపోద్ఘాతము

  •  
  •  
  •  

10.2-1-క.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  



శ్రీర! పరిశోషిత ర
త్నార! కమనీయగుణగణాకర! కారు
ణ్యార! భీకరశర ధా
రాకంపితదానవేంద్ర! రామనరేంద్రా!

టీకా:

శ్రీకర = శ్రీరామ {శ్రీ కరుడు - శ్రీ (సంపదలను) కరుడు (కలుగజేయు వాడు), రాముడు}; పరిశోషితరత్నాకర = శ్రీరామ {పరిశోషిత రత్నాకరుడు - పరిశోషిత (ఇంకిపోవునట్లు చేసిన) రత్నాకరుడు (సముద్రము కలవాడు), రాముడు}; కమనీయగుణగణాకర = శ్రీరామ {కమనీయ గుణ గణాకరుడు - కమనీయ (మనోజ్ఞము లైన) గుణగణ (గుణముల సమూహము) లకు ఆకరుడు (నిధి వంటి వాడు), రాముడు}; కారుణ్యాకర = శ్రీరామ {కారుణ్యాకరుడు - కారుణ్య (దయ)కి ఆకరుడు (నిధి వంటి వాడు), రాముడు}; భీకరశరధారాకంపితదానవేంద్ర = శ్రీరామ {భీకర శర ధారాకంపిత దానవేంద్రుడు - భీకర (భయంకర మైన) శర (బాణముల) దారా (పరంపరలచే) కంపిత (వణికింపబడిన) దానవేంద్రుడు (రాక్షస ప్రభువులు కలవాడు), రాముడు}; రామనరేంద్రా = శ్రీరామ {రామ నరేంద్రుడు - రాముడు అనెడి నరేంద్రుడు (రాజు), రాముడు}.

భావము:

సంపదలను కలుగజేయు వాడా; సముద్రము ఇంకిపోవునట్లు చేసిన వాడా; మనోజ్ఞములైన గుణగణములకు నిధి వంటి వాడా; దయకి నిధి వంటి వాడా; రాక్షస ప్రభువులను భయంకరమైన బాణపరంపరలచే వణికింప జేసినవాడా; మహారాజా! శ్రీరామ!

10.2-2-వ.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

మహనీయగుణగరిష్ఠులగు నమ్మునిశ్రేష్ఠులకు నిఖిల పురాణవ్యాఖ్యాన వైఖరీసమేతుండైన సూతుం డిట్లనియె; నట్లు ప్రాయోపవిష్టుండైన పరీక్షిన్నరేంద్రుండు రుక్మిణీపరిణయానంతరంబున నైన కథావృత్తాంతం బంతయు వినిపింపు మనిన శుకయోగీంద్రుం డిట్లనియె.

టీకా:

మహనీయ = గౌరవింపదగిన; గుణ = గొప్ప గుణములు గలవాడు; అగు = ఐన; ఆ = ఆ ప్రసిద్దులగు; ముని = మునులలో; శ్రేష్ఠులు = ఉత్తముల; కున్ = కు; నిఖిల = సమస్తమైన; పురాణ = పురాణములను; వ్యాఖ్యాన = చెప్పుటలో; వైఖరీ = చక్కటి విధానముతో; సమేతుండు = కూడినవాడు; ఐన = అగు; సూతుండు = సూతుడు; ఇట్లు = ఈ విధముగ; అనియెన్ = పలికెను; అట్లు = ఆ విధముగ; ప్రాయోపవిష్ఠుండు = ప్రాయోపవేశంలో ఉన్న వాడు; ఐన = అయినట్టి; పరీక్షిత్ = పరీక్షిత్తు అనెడి; నరేంద్రుండు = రాజు; రుక్మిణీ = రుక్మిణీదేవిని; పరిణయ = పెండ్లి యైన; అనంతరంబునన్ = తరువాత; ఐనన్ = జరిగిన; కథా = కథ; వృత్తాంతంబు = వివరము; అంతయున్ = అంత; వినిపింపుము = చెప్పుము; అనినన్ = అని అడుగగా; శుక = శుకుడు అనెడి; యోగి = యోగులలో; ఇంద్రుండు = శ్రేష్ఠుడు; ఇట్లు = ఈ విధముగ; అనియెన్ = పలికెను;

భావము:

సద్గుణసంపన్నులైన ఆ శౌనకాది మునీంద్రులతో సకల పురాణములకు వ్యాఖ్యాన విశిష్ఠుడైన సూతుడు భాగవత కథను ఇలా కొనసాగించాడు. ప్రాయోపవేశం చేస్తున్న పరీక్షన్మహారాజు రుక్మిణీ దేవి పరిణయం జరిగిన తరువాత కథను వివరించ మని అడుగగా శుకయోగి ఇలా చెప్పనారంభించాడు.

  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •