పోతన తెలుగు భాగవతము

పోతన తెలుగు భాగవతము

దశమ స్కంధము - పూర్వ : జరాసంధుని విడుచుట

  •  
  •  
  •  

10.1-1581-వ.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

ఇట్లు పురంబు ప్రవేశించి యుద్ధప్రకారంబెల్ల నుగ్రసేనున కెఱింగించి కృష్ణుం డిచ్ఛావిహారంబుల నుండె; మఱియు నెక్కువ మత్సరంబున నమ్మాగధుండు మహీమండలంబునంగల దుష్టమహీపతుల నెల్లం గూడుకొని సప్తదశ వారంబులు సప్తదశాక్షౌహిణీ బల సమేతుండై మథురానగరంబుపై విడిసి మాధవ భుజాప్రాకార రక్షితు లగు యాదవులతోడ నాలంబు చేసి నిర్మూలిత బలుండై పోయి క్రమ్మఱ నష్టాదశ యుద్ధంబునకు వచ్చునెడం గలహ విద్యావిశారదుం డగు నారదుండు కాలయవను కడకుం జని యిట్లనియె.

టీకా:

ఇట్లు = ఈ విధముగ; పురంబున్ = పట్టణము; ప్రవేశించి = లోనికివెళ్ళి; యుద్ధ = యుద్ధముజరిగిన; ప్రకారంబున్ = విధమును; ఎల్లన్ = అంతటిని; ఉగ్రసేనున్ = ఉగ్రసేనుని; కిన్ = కి; ఎఱింగించి = తెలిపి; కృష్ణుండు = కృష్ణుడు; ఇచ్ఛా = కోరినట్లు; విహారంబులన్ = విహరించుటలందు; ఉండెన్ = ఉండెను; మఱియున్ = తరువాత; ఎక్కువ = అధికమైన; మత్సరంబునన్ = మాత్సర్యముతో; ఆ = ఆ; మాగధుండు = జరాసంధుడు {మాగధుడు - మగధదేశరాజు, జరాసంధుడు}; మహీ = భూ; మండలంబునన్ = లోకములో; కల = ఉన్న; దుష్ట = చెడ్డవారైన; మహీపతులన్ = రాజులను {మహీపతి - మహీ (రాజ్యమునకు) అధిపతి, రాజు}; ఎల్లన్ = అందరిని; కూడుకొని = కూడగట్టుకొని; సప్తదశ = పదిహేడు (17); వారంబులు = మారులు; సప్తదశ = పదిహేడు (17); అక్షౌహిణీ = అక్షౌహిణుల; బల = సేనలతో; సమేతుండు = కూడినవాడు; ఐ = అయ్యి; మథురా = మథుర; నగరంబున్ = పట్టణము; పైన్ = మీద; విడిసి = చుట్టుముట్టి; మాధవ = కృష్ణుని; భుజ = భుజములు అనెడి; ప్రాకార = కోటచేత; రక్షితులు = రక్షింపబడువారు; అగు = ఐన; యాదవుల = గోపకుల; తోడన్ = తోటి; ఆలంబు = యుద్ధము; చేసి = చేసి; నిర్మూలిత = మొదలంటానశింపబడిన; బలుండు = సేనలుకలవాడు; ఐ = అయ్యి; పోయి = వెళ్ళి; క్రమ్మఱన్ = మరల; అష్టాదశ = పద్దెనిమిదవ; యుద్ధంబున్ = యుద్ధమున; కున్ = కు; వచ్చున్ = వచ్చుచున్న; ఎడన్ = సమయమునందు; కలహ = కలహములు పుట్టించెడి; విద్యా = నైపుణ్యములందు; విశారదుండు = మిక్కిలినేర్పుకలవాడు; అగు = ఐన; నారదుండు = నారదుడు; కాలయవను = కాలయవనుని; కడ = వద్ద; కున్ = కు; చని = వెళ్ళి; ఇట్లు = ఈ విధముగ; అనియె = పలికెను.

భావము:

అలా పట్టణంలో ప్రవేశించిన రామకృష్ణులు యుద్ధము ఎలా జరిగిందో ఉగ్రసేన మహారాజుకు తెలిపారు. శ్రీకృష్ణుడు యధేచ్ఛా విహారాలతో ఉన్నాడు, కాని జరాసంధుడు పెనుమచ్చరంతో భూమండలంలోని దుష్టరాజులు అందరినీ కలుపుకుని పదిహేడుసార్లు, పదిహేడు అక్షౌహిణులసేనతో మథురపై దండెత్తాడు. కృష్ణ భుజములనే ప్రాకారాలతో పరిరక్షితులైన యాదవులతో అతడు కయ్యాలు గావించాడు, తడవతడవకూ తన బలములు అన్నీ నశించిపోతున్నా జరాసంధుడు మళ్ళీ పదునెనిమిదవ పర్యాయం కదనానికి సిద్ధపడి కదిలివస్తూ ఉండగా కలహవిద్యలో ఆరితేరిన నారదుడు కాలయవనుడు దగ్గరకువెళ్ళి ఇలా అన్నాడు.