పోతన తెలుగు భాగవతము

పోతన తెలుగు భాగవతము

దశమ స్కంధము - పూర్వ : గోపికల విరహాలాపములు

  •  
  •  
  •  

10.1-1129-మ.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

మాధుర్యము గల్గు కృష్ణు మురళీ నాదామృతస్యందముల్
చెవులం జొచ్చి హృదంతరాళముల భాసిల్లన్ సవత్సంబులై
యువిదా! మేపులకుం దొఱంగి మృగ గోయూధంబు లుత్కంఠతో
దివికిం గంఠము లెత్తి లోవదలుఁబో దేహేంద్రియవ్యాప్తులన్.

టీకా:

నవ = సరికొత్త; మాధుర్యము = రుచులు; కల్గు = కలిగినట్టి; కృష్ణు = కృష్ణుని యొక్క; మురళీ = వేణు; నాద = స్వరము అనెడి; అమృత = అమృతపు; స్యందముల్ = ధారలు; చెవులన్ = చెవు లందు; చొచ్చి = ప్రవేశించి; హృత్ = మనసు; అంతరాళములన్ = లోపలపొరలను; భాసిల్లన్ = ప్రకాశింపగా; సవత్సంబులు = దూడలతో ఉన్నవి; ఐ = అయ్యి; ఉవిదా = మగువా; మేపుల్ = మేత మేయుట; కున్ = కు; తొఱంగి = మాని; మృగ = లేళ్ళ; గో = ఆవుల; యూధంబులు = సమూహములు; ఉత్కంఠ = అధికమైన ఆసక్తి; తోన్ = తోటి; దివి = ఆకాశమువైపున; కిన్ = కు; కంఠములు = మెడలు; ఎత్తి = ఎత్తి; లో = లోలోపలనే; వదలుబో = అణచుకొనును సుమా; దేహ = శారీరక; ఇంద్రియ = ఇంద్రియముల; వ్యాప్తులన్ = వ్యాపారములను.

భావము:

ఓ నెలతా! నవనవీన మాధుర్యాలు పలికే మురారి మురళి నినాదమనే అమృతస్రావం వీనులలో జొరబడి హృదయంలోకి చేరగానే మేతలు మేయడం చాలించి, లేగల తోపాటు, ఆవులు, ఇతర మృగాలు అన్నీ పారవశ్యం చెందుతాయి. ఆకాశానికి మోరలెత్తుకుని దేహమునకు సంబంధించిన ఇంద్రియవ్యాపారాలు సర్వం వదలివేస్తాయి.