పోతన తెలుగు భాగవతము

పోతన తెలుగు భాగవతము

ద్వాదశ స్కంధః : షష్ఠోఽధ్యాయః- 6

12-6-1
సూత ఉవాచ
ఏతన్నిశమ్య మునినాభిహితం పరీక్షిద్-
వ్యాసాత్మజేన నిఖిలాత్మదృశా సమేన .
తత్పాదమూలముపసృత్య నతేన మూర్ధ్నా
బద్ధాంజలిస్తమిదమాహ స విష్ణురాతః

12-6-2
రాజోవాచ
సిద్ధోఽస్మ్యనుగృహీతోఽస్మి భవతా కరుణాత్మనా .
శ్రావితో యచ్చ మే సాక్షాదనాదినిధనో హరిః

12-6-3
నాత్యద్భుతమహం మన్యే మహతామచ్యుతాత్మనాం .
అజ్ఞేషు తాపతప్తేషు భూతేషు యదనుగ్రహః

12-6-4
పురాణసంహితామేతామశ్రౌష్మ భవతో వయం .
యస్యాం ఖలూత్తమశ్లోకో భగవాననువర్ణ్యతే

12-6-5
భగవంస్తక్షకాదిభ్యో మృత్యుభ్యో న బిభేమ్యహం .
ప్రవిష్టో బ్రహ్మనిర్వాణమభయం దర్శితం త్వయా

12-6-6
అనుజానీహి మాం బ్రహ్మన్ వాచం యచ్ఛామ్యధోక్షజే .
ముక్తకామాశయం చేతః ప్రవేశ్య విసృజామ్యసూన్

12-6-7
అజ్ఞానం చ నిరస్తం మే జ్ఞానవిజ్ఞాననిష్ఠయా .
భవతా దర్శితం క్షేమం పరం భగవతః పదం

12-6-8
సూత ఉవాచ
ఇత్యుక్తస్తమనుజ్ఞాప్య భగవాన్ బాదరాయణిః .
జగామ భిక్షుభిః సాకం నరదేవేన పూజితః

12-6-9
పరీక్షిదపి రాజర్షిరాత్మన్యాత్మానమాత్మనా .
సమాధాయ పరం దధ్యావస్పందాసుర్యథా తరుః

12-6-10
ప్రాక్కూలే బర్హిష్యాసీనో గంగాకూల ఉదఙ్ముఖః .
బ్రహ్మభూతో మహాయోగీ నిఃసంగశ్ఛిన్నసంశయః

12-6-11
తక్షకః ప్రహితో విప్రాః క్రుద్ధేన ద్విజసూనునా .
హంతుకామో నృపం గచ్ఛన్ దదర్శ పథి కశ్యపం

12-6-12
తం తర్పయిత్వా ద్రవిణైర్నివర్త్య విషహారిణం .
ద్విజరూపప్రతిచ్ఛన్నః కామరూపోఽదశన్నృపం

12-6-13
బ్రహ్మభూతస్య రాజర్షేర్దేహోఽహిగరలాగ్నినా .
బభూవ భస్మసాత్సద్యః పశ్యతాం సర్వదేహినాం

12-6-14
హాహాకారో మహానాసీద్భువి ఖే దిక్షు సర్వతః .
విస్మితా హ్యభవన్ సర్వే దేవాసురనరాదయః

12-6-15
దేవదుందుభయో నేదుర్గంధర్వాప్సరసో జగుః .
వవృషుః పుష్పవర్షాణి విబుధాః సాధువాదినః

12-6-16
జనమేజయః స్వపితరం శ్రుత్వా తక్షకభక్షితం .
యథా జుహావ సంక్రుద్ధో నాగాన్ సత్రే సహ ద్విజైః

12-6-17
సర్పసత్రే సమిద్ధాగ్నౌ దహ్యమానాన్ మహోరగాన్ .
దృష్ట్వేంద్రం భయసంవిగ్నస్తక్షకః శరణం యయౌ

12-6-18
అపశ్యంస్తక్షకం తత్ర రాజా పారీక్షితో ద్విజాన్ .
ఉవాచ తక్షకః కస్మాన్న దహ్యేతోరగాధమః

12-6-19
తం గోపాయతి రాజేంద్ర శక్రః శరణమాగతం .
తేన సంస్తంభితః సర్పస్తస్మాన్నాగ్నౌ పతత్యసౌ

12-6-20
పారీక్షిత ఇతి శ్రుత్వా ప్రాహర్త్విజ ఉదారధీః .
సహేంద్రస్తక్షకో విప్రా నాగ్నౌ కిమితి పాత్యతే

12-6-21
తచ్ఛ్రుత్వాఽఽజుహువుర్విప్రాః సహేంద్రం తక్షకం మఖే .
తక్షకాశు పతస్వేహ సహేంద్రేణ మరుత్వతా

12-6-22
ఇతి బ్రహ్మోదితాక్షేపైః స్థానాదింద్రః ప్రచాలితః .
బభూవ సంభ్రాంతమతిః సవిమానః సతక్షకః

12-6-23
తం పతంతం విమానేన సహ తక్షకమంబరాత్ .
విలోక్యాంగిరసః ప్రాహ రాజానం తం బృహస్పతిః

12-6-24
నైష త్వయా మనుష్యేంద్ర వధమర్హతి సర్పరాట్ .
అనేన పీతమమృతమథ వా అజరామరః

12-6-25
జీవితం మరణం జంతోర్గతిః స్వేనైవ కర్మణా .
రాజంస్తతోఽన్యో నాస్త్యస్య ప్రదాతా సుఖదుఃఖయోః

12-6-26
సర్పచౌరాగ్నివిద్యుద్భ్యః క్షుత్తృట్వ్యాధ్యాదిభిర్నృప .
పంచత్వమృచ్ఛతే జంతుర్భుంక్త ఆరబ్ధకర్మ తత్

12-6-27
తస్మాత్సత్రమిదం రాజన్ సంస్థీయేతాభిచారికం .
సర్పా అనాగసో దగ్ధా జనైర్దిష్టం హి భుజ్యతే

12-6-28
సూత ఉవాచ
ఇత్యుక్తః స తథేత్యాహ మహర్షేర్మానయన్ వచః .
సర్పసత్రాదుపరతః పూజయామాస వాక్పతిం

12-6-29
సైషా విష్ణోర్మహామాయాబాధ్యయాలక్షణా యయా .
ముహ్యంత్యస్యైవాత్మభూతా భూతేషు గుణవృత్తిభిః

12-6-30
న యత్ర దంభీత్యభయా విరాజితా
మాయాఽఽత్మవాదేఽసకృదాత్మవాదిభిః .
న యద్వివాదో వివిధస్తదాశ్రయో
మనశ్చ సంకల్పవికల్పవృత్తి యత్

12-6-31
న యత్ర సృజ్యం సృజతోభయోః పరం
శ్రేయశ్చ జీవస్త్రిభిరన్వితస్త్వహం .
తదేతదుత్సాదితబాధ్యబాధకం
నిషిధ్య చోర్మీన్విరమేత్స్వయం మునిః

12-6-32
పరం పదం వైష్ణవమామనంతి
తద్యన్నేతి నేతీత్యతదుత్సిసృక్షవః .
విసృజ్య దౌరాత్మ్యమనన్యసౌహృదా
హృదోపగుహ్యావసితం సమాహితైః

12-6-33
త ఏతదధిగచ్ఛంతి విష్ణోర్యత్పరమం పదం .
అహం మమేతి దౌర్జన్యం న యేషాం దేహగేహజం

12-6-34
అతివాదాంస్తితిక్షేత నావమన్యేత కంచన .
న చేమం దేహమాశ్రిత్య వైరం కుర్వీత కేనచిత్

12-6-35
నమో భగవతే తస్మై కృష్ణాయాకుంఠమేధసే .
యత్పాదాంబురుహధ్యానాత్సంహితామధ్యగామిమాం

12-6-36
శౌనక ఉవాచ
పైలాదిభిర్వ్యాసశిష్యైర్వేదాచార్యైర్మహాత్మభిః .
వేదాశ్చ కథితా వ్యస్తా ఏతత్సౌమ్యాభిధేహి నః

12-6-37
సూత ఉవాచ
సమాహితాత్మనో బ్రహ్మన్ బ్రహ్మణః పరమేష్ఠినః .
హృద్యాకాశాదభూన్నాదో వృత్తిరోధాద్విభావ్యతే

12-6-38
యదుపాసనయా బ్రహ్మన్ యోగినో మలమాత్మనః .
ద్రవ్యక్రియాకారకాఖ్యం ధూత్వా యాంత్యపునర్భవం

12-6-39
తతోఽభూత్త్రివృదోంకారో యోఽవ్యక్తప్రభవః స్వరాట్ .
యత్తల్లింగం భగవతో బ్రహ్మణః పరమాత్మనః

12-6-40
శృణోతి య ఇమం స్ఫోటం సుప్తశ్రోత్రే చ శూన్యదృక్ .
యేన వాగ్వ్యజ్యతే యస్య వ్యక్తిరాకాశ ఆత్మనః

12-6-41
స్వధామ్నో బ్రాహ్మణః సాక్షాద్వాచకః పరమాత్మనః .
స సర్వమంత్రోపనిషద్వేదబీజం సనాతనం

12-6-42
తస్య హ్యాసంస్త్రయో వర్ణా అకారాద్యా భృగూద్వహ .
ధార్యంతే యైస్త్రయో భావా గుణనామార్థవృత్తయః

12-6-43
తతోఽక్షరసమామ్నాయమసృజద్భగవానజః .
అంతస్థోష్మస్వరస్పర్శహ్రస్వదీర్ఘాదిలక్షణం

12-6-44
తేనాసౌ చతురో వేదాంశ్చతుర్భిర్వదనైర్విభుః .
సవ్యాహృతికాన్ సోంకారాంశ్చాతుర్హోత్రవివక్షయా

12-6-45
పుత్రానధ్యాపయత్తాంస్తు బ్రహ్మర్షీన్ బ్రహ్మకోవిదాన్ .
తే తు ధర్మోపదేష్టారః స్వపుత్రేభ్యః సమాదిశన్

12-6-46
తే పరంపరయా ప్రాప్తాస్తత్తచ్ఛిష్యైర్ధృతవ్రతైః .
చతుర్యుగేష్వథ వ్యస్తా ద్వాపరాదౌ మహర్షిభిః

12-6-47
క్షీణాయుషః క్షీణసత్త్వాన్ దుర్మేధాన్ వీక్ష్య కాలతః .
వేదాన్ బ్రహ్మర్షయో వ్యస్యన్ హృదిస్థాచ్యుతచోదితాః

12-6-48
అస్మిన్నప్యంతరే బ్రహ్మన్ భగవాన్ లోకభావనః .
బ్రహ్మేశాద్యైర్లోకపాలైర్యాచితో ధర్మగుప్తయే

12-6-49
పరాశరాత్సత్యవత్యామంశాంశకలయా విభుః .
అవతీర్ణో మహాభాగ వేదం చక్రే చతుర్విధం

12-6-50
ఋగథర్వయజుఃసామ్నాం రాశీరుద్ధృత్య వర్గశః .
చతస్రః సంహితాశ్చక్రే మంత్రైర్మణిగణా ఇవ

12-6-51
తాసాం స చతురః శిష్యానుపాహూయ మహామతిః .
ఏకైకాం సంహితాం బ్రహ్మన్నేకైకస్మై దదౌ విభుః

12-6-52
పైలాయ సంహితామాద్యాం బహ్వృచాఖ్యామువాచ హ .
వైశంపాయనసంజ్ఞాయ నిగదాఖ్యం యజుర్గణం

12-6-53
సామ్నాం జైమినయే ప్రాహ తథా ఛందోగసంహితాం .
అథర్వాంగిరసీం నామ స్వశిష్యాయ సుమంతవే

12-6-54
పైలః స్వసంహితామూచే ఇంద్రప్రమితయే మునిః .
బాష్కలాయ చ సోఽప్యాహ శిష్యేభ్యః సంహితాం స్వకాం

12-6-55
చతుర్ధా వ్యస్య బోధ్యాయ యాజ్ఞవల్క్యాయ భార్గవ .
పరాశరాయాగ్నిమిత్ర ఇంద్రప్రమితిరాత్మవాన్

12-6-56
అధ్యాపయత్సంహితాం స్వాం మాండూకేయమృషిం కవిం .
తస్య శిష్యో దేవమిత్రః సౌభర్యాదిభ్య ఊచివాన్

12-6-57
శాకల్యస్తత్సుతః స్వాం తు పంచధా వ్యస్య సంహితాం .
వాత్స్యముద్గలశాలీయగోఖల్యశిశిరేష్వధాత్

12-6-58
జాతూకర్ణ్యశ్చ తచ్ఛిష్యః సనిరుక్తాం స్వసంహితాం .
బలాకపైలవైతాలవిరజేభ్యో దదౌ మునిః

12-6-59
బాష్కలిః ప్రతిశాఖాభ్యో వాలఖిల్యాఖ్యసంహితాం .
చక్రే వాలాయనిర్భజ్యః కాసారశ్చైవ తాం దధుః

12-6-60
బహ్వృచాః సంహితా హ్యేతా ఏభిర్బ్రహ్మర్షిభిర్ధృతాః .
శ్రుత్వైతచ్ఛందసాం వ్యాసం సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే

12-6-61
వైశంపాయనశిష్యా వై చరకాధ్వర్యవోఽభవన్ .
యచ్చేరుర్బ్రహ్మహత్యాంహః క్షపణం స్వగురోర్వ్రతం

12-6-62
యాజ్ఞవల్క్యశ్చ తచ్ఛిష్య ఆహాహో భగవన్ కియత్ .
చరితేనాల్పసారాణాం చరిష్యేఽహం సుదుశ్చరం

12-6-63
ఇత్యుక్తో గురురప్యాహ కుపితో యాహ్యలం త్వయా .
విప్రావమంత్రా శిష్యేణ మదధీతం త్యజాశ్వితి

12-6-64
దేవరాతసుతః సోఽపి ఛర్దిత్వా యజుషాం గణం .
తతో గతోఽథ మునయో దదృశుస్తాన్ యజుర్గణాన్

12-6-65
యజూంషి తిత్తిరా భూత్వా తల్లోలుపతయాఽఽదదుః .
తైత్తిరీయా ఇతి యజుఃశాఖా ఆసన్ సుపేశలాః

12-6-66
యాజ్ఞవల్క్యస్తతో బ్రహ్మంశ్ఛందాంస్యధిగవేషయన్ .
గురోరవిద్యమానాని సూపతస్థేఽర్కమీశ్వరం

12-6-67
యాజ్ఞవల్క్య ఉవాచ
ఓం నమో భగవతే ఆదిత్యాయాఖిలజగతా-
మాత్మస్వరూపేణ కాలస్వరూపేణ చతుర్విధ-
భూతనికాయానాం బ్రహ్మాదిస్తంబపర్యంతానా-
మంతర్హృదయేషు బహిరపి చాకాశ ఇవోపాధినా-
వ్యవధీయమానో భవానేక ఏవ క్షణలవ-
నిమేషావయవోపచితసంవత్సరగణేనాపామాదాన-
విసర్గాభ్యామిమాం లోకయాత్రామనువహతి

12-6-68
యదు హ వావ విబుధర్షభ సవితరదస్తప-
త్యనుసవనమహరహరామ్నాయవిధినోప-
తిష్ఠమానానామఖిలదురితవృజిన-
బీజావభర్జన భగవతః సమభిధీమహి
తపనమండలం

12-6-69
య ఇహ వావ స్థిరచరనికరాణాం
నిజనికేతనానాం మన ఇంద్రియాసు-
గణాననాత్మనః స్వయమాత్మాంతర్యామీ
ప్రచోదయతి

12-6-70
య ఏవేమం లోకమతికరాలవదనా-
న్ధకారసంజ్ఞాజగరగ్రహగిలితం
మృతకమివ విచేతనమవలోక్యా-
నుకంపయా పరమకారుణిక
ఈక్షయైవోత్థాప్యాహరహరనుసవనం
శ్రేయసి స్వధర్మాఖ్యాత్మావస్థానే
ప్రవర్తయతి

12-6-71
అవనిపతిరివాసాధూనాం భయ-
ముదీరయన్నటతి పరిత ఆశా-
పాలైస్తత్ర తత్ర కమలకోశా-
ఞ్జలిభిరుపహృతార్హణః

12-6-72
అథ హ భగవంస్తవ చరణనలినయుగలం
త్రిభువనగురుభిరభివందితమహమయాత-
యామయజుష్కామ ఉపసరామీతి

12-6-73
సూత ఉవాచ
ఏవం స్తుతః స భగవాన్ వాజిరూపధరో హరిః .
యజూంష్యయాతయామాని మునయేఽదాత్ప్రసాదితః

12-6-74
యజుర్భిరకరోచ్ఛాఖా దశపంచ శతైర్విభుః .
జగృహుర్వాజసన్యస్తాః కాణ్వమాధ్యందినాదయః

12-6-75
జైమినేః సామగస్యాసీత్సుమంతుస్తనయో మునిః .
సున్వాంస్తు తత్సుతస్తాభ్యామేకైకాం ప్రాహ సంహితాం

12-6-76
సుకర్మా చాపి తచ్ఛిష్యః సామవేదతరోర్మహాన్ .
సహస్రసంహితాభేదం చక్రే సామ్నాం తతో ద్విజ

12-6-77
హిరణ్యనాభః కౌసల్యః పౌష్యంజిశ్చ సుకర్మణః .
శిష్యౌ జగృహతుశ్చాన్య ఆవంత్యో బ్రహ్మవిత్తమః

12-6-78
ఉదీచ్యాః సామగాః శిష్యా ఆసన్ పంచశతాని వై .
పౌష్యంజ్యావంత్యయోశ్చాపి తాంశ్చ ప్రాచ్యాన్ ప్రచక్షతే

12-6-79
లౌగాక్షిర్మాంగలిః కుల్యః కుశీదః కుక్షిరేవ చ .
పౌష్యంజిశిష్యా జగృహుః సంహితాస్తే శతం శతం

12-6-80
కృతో హిరణ్యనాభస్య చతుర్వింశతి సంహితాః .
శిష్య ఊచే స్వశిష్యేభ్యః శేషా ఆవంత్య ఆత్మవాన్

12-6-81
ఇతి శ్రీమద్భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయాం
ద్వాదశస్కంధే వేదశాఖాప్రణయనం నామ షష్ఠోఽధ్యాయః