పోతన తెలుగు భాగవతము

పోతన తెలుగు భాగవతము

ద్వాదశ స్కంధః : చతుర్థోఽధ్యాయః - 4

12-4-1
శ్రీశుక ఉవాచ
కాలస్తే పరమాణ్వాదిర్ద్విపరార్ధావధిర్నృప .
కథితో యుగమానం చ శృణు కల్పలయావపి

12-4-2
చతుర్యుగసహస్రం చ బ్రహ్మణో దినముచ్యతే .
స కల్పో యత్ర మనవశ్చతుర్దశ విశాంపతే

12-4-3
తదంతే ప్రలయస్తావాన్ బ్రాహ్మీ రాత్రిరుదాహృతా .
త్రయో లోకా ఇమే తత్ర కల్పంతే ప్రలయాయ హి

12-4-4
ఏష నైమిత్తికః ప్రోక్తః ప్రలయో యత్ర విశ్వసృక్ .
శేతేఽనంతాసనో విశ్వమాత్మసాత్కృత్య చాత్మభూః

12-4-5
ద్విపరార్ధే త్వతిక్రాంతే బ్రహ్మణః పరమేష్ఠినః .
తదా ప్రకృతయః సప్త కల్పంతే ప్రలయాయ వై

12-4-6
ఏష ప్రాకృతికో రాజన్ ప్రలయో యత్ర లీయతే .
ఆండకోశస్తు సంఘాతో విఘాత ఉపసాదితే

12-4-7
పర్జన్యః శతవర్షాణి భూమౌ రాజన్ న వర్షతి .
తదా నిరన్నే హ్యన్యోన్యం భక్షమాణాః క్షుధార్దితాః

12-4-8
క్షయం యాస్యంతి శనకైః కాలేనోపద్రుతాః ప్రజాః .
సాముద్రం దైహికం భౌమం రసం సాంవర్తకో రవిః

12-4-9
రశ్మిభిః పిబతే ఘోరైః సర్వం నైవ విముంచతి .
తతః సాంవర్తకో వహ్నిః సంకర్షణముఖోత్థితః

12-4-10
దహత్యనిలవేగోత్థః శూన్యాన్ భూవివరానథ .
ఉపర్యధః సమంతాచ్చ శిఖాభిర్వహ్నిసూర్యయోః

12-4-11
దహ్యమానం విభాత్యండం దగ్ధగోమయపిండవత్ .
తతః ప్రచండపవనో వర్షాణామధికం శతం

12-4-12
పరః సాంవర్తకో వాతి ధూమ్రం ఖం రజసాఽఽవృతం .
తతో మేఘకులాన్యంగ చిత్రవర్ణాన్యనేకశః

12-4-13
శతం వర్షాణి వర్షంతి నదంతి రభసస్వనైః .
తత ఏకోదకం విశ్వం బ్రహ్మాండవివరాంతరం

12-4-14
తదా భూమేర్గంధగుణం గ్రసంత్యాప ఉదప్లవే .
గ్రస్తగంధా తు పృథివీ ప్రలయత్వాయ కల్పతే

12-4-15
అపాం రసమథో తేజస్తా లీయంతేఽథ నీరసాః .
గ్రసతే తేజసో రూపం వాయుస్తద్రహితం తదా

12-4-16
లీయతే చానిలే తేజో వాయోః ఖం గ్రసతే గుణం .
స వై విశతి ఖం రాజంస్తతశ్చ నభసో గుణం

12-4-17
శబ్దం గ్రసతి భూతాదిర్నభస్తమనులీయతే .
తైజసశ్చేంద్రియాణ్యంగ దేవాన్ వైకారికో గుణైః

12-4-18
మహాన్ గ్రసత్యహంకారం గుణాః సత్త్వాదయశ్చ తం .
గ్రసతేఽవ్యాకృతం రాజన్ గుణాన్ కాలేన చోదితం

12-4-19
న తస్య కాలావయవైః పరిణామాదయో గుణాః .
అనాద్యనంతమవ్యక్తం నిత్యం కారణమవ్యయం

12-4-20
న యత్ర వాచో న మనో న సత్త్వం
తమో రజో వా మహదాదయోఽమీ .
న ప్రాణబుద్ధీంద్రియదేవతా వా
న సన్నివేశః ఖలు లోకకల్పః

12-4-21
న స్వప్నజాగ్రన్న చ తత్సుషుప్తం
న ఖం జలం భూరనిలోఽగ్నిరర్కః .
సంసుప్తవచ్ఛూన్యవదప్రతర్క్యం
తన్మూలభూతం పదమామనంతి

12-4-22
లయః ప్రాకృతికో హ్యేష పురుషావ్యక్తయోర్యదా .
శక్తయః సంప్రలీయంతే వివశాః కాలవిద్రుతాః

12-4-23
బుద్ధీంద్రియార్థరూపేణ జ్ఞానం భాతి తదాశ్రయం .
దృశ్యత్వావ్యతిరేకాభ్యామాద్యంతవదవస్తు యత్

12-4-24
దీపశ్చక్షుశ్చ రూపం చ జ్యోతిషో న పృథగ్భవేత్ .
ఏవం ధీః ఖాని మాత్రాశ్చ న స్యురన్యతమాదృతాత్

12-4-25
బుద్ధేర్జాగరణం స్వప్నః సుషుప్తిరితి చోచ్యతే .
మాయామాత్రమిదం రాజన్ నానాత్వం ప్రత్యగాత్మని

12-4-26
యథా జలధరా వ్యోమ్ని భవంతి న భవంతి చ .
బ్రహ్మణీదం తథా విశ్వమవయవ్యుదయాప్యయాత్

12-4-27
సత్యం హ్యవయవః ప్రోక్తః సర్వావయవినామిహ .
వినార్థేన ప్రతీయేరన్ పటస్యేవాంగ తంతవః

12-4-28
యత్సామాన్యవిశేషాభ్యాముపలభ్యేత సభ్రమః .
అన్యోన్యాపాశ్రయాత్సర్వమాద్యంతవదవస్తు యత్

12-4-29
వికారః ఖ్యాయమానోఽపి ప్రత్యగాత్మానమంతరా .
న నిరూప్యోఽస్త్యణురపి స్యాచ్చేచ్చిత్సమ ఆత్మవత్

12-4-30
న హి సత్యస్య నానాత్వమవిద్వాన్ యది మన్యతే .
నానాత్వం ఛిద్రయోర్యద్వజ్జ్యోతిషోర్వాతయోరివ

12-4-31
యథా హిరణ్యం బహుధా సమీయతే
నృభిః క్రియాభిర్వ్యవహారవర్త్మసు .
ఏవం వచోభిర్భగవానధోక్షజో
వ్యాఖ్యాయతే లౌకికవైదికైర్జనైః

12-4-32
యథా ఘనోఽర్కప్రభవోఽర్కదర్శితో
హ్యర్కాంశభూతస్య చ చక్షుషస్తమః .
ఏవం త్వహం బ్రహ్మ గుణస్తదీక్షితో
బ్రహ్మాంశకస్యాత్మన ఆత్మబంధనః

12-4-33
ఘనో యదార్కప్రభవో విదీర్యతే
చక్షుః స్వరూపం రవిమీక్షతే తదా .
యదా హ్యహంకార ఉపాధిరాత్మనో
జిజ్ఞాసయా నశ్యతి తర్హ్యనుస్మరేత్

12-4-34
యదైవమేతేన వివేకహేతినా
మాయామయాహంకరణాత్మబంధనం .
ఛిత్త్వాచ్యుతాత్మానుభవోఽవతిష్ఠతే
తమాహురాత్యంతికమంగ సంప్లవం

12-4-35
నిత్యదా సర్వభూతానాం బ్రహ్మాదీనాం పరంతప .
ఉత్పత్తిప్రలయావేకే సూక్ష్మజ్ఞాః సంప్రచక్షతే

12-4-36
కాలస్రోతో జవేనాశు హ్రియమాణస్య నిత్యదా .
పరిణామినామవస్థాస్తా జన్మప్రలయహేతవః

12-4-37
అనాద్యంతవతానేన కాలేనేశ్వరమూర్తినా .
అవస్థా నైవ దృశ్యంతే వియతి జ్యోతిషామివ

12-4-38
నిత్యో నైమిత్తికశ్చైవ తథా ప్రాకృతికో లయః .
ఆత్యంతికశ్చ కథితః కాలస్య గతిరీదృశీ

12-4-39
ఏతాః కురుశ్రేష్ఠ జగద్విధాతుః
నారాయణస్యాఖిలసత్త్వధామ్నః .
లీలాకథాస్తే కథితాః సమాసతః
కార్త్స్న్యేన నాజోఽప్యభిధాతుమీశః

12-4-40
సంసారసింధుమతిదుస్తరముత్తితీర్షోర్నాన్యః
ప్లవో భగవతః పురుషోత్తమస్య .
లీలాకథారసనిషేవణమంతరేణ
పుంసో భవేద్వివిధదుఃఖదవార్దితస్య

12-4-41
పురాణసంహితామేతామృషిర్నారాయణోఽవ్యయః .
నారదాయ పురా ప్రాహ కృష్ణద్వైపాయనాయ సః

12-4-42
స వై మహ్యం మహారాజ భగవాన్ బాదరాయణః .
ఇమాం భాగవతీం ప్రీతః సంహితాం వేదసమ్మితాం

12-4-43
ఏతాం వక్ష్యత్యసౌ సూతః ఋషిభ్యో నైమిషాలయే .
దీర్ఘసత్రే కురుశ్రేష్ఠ సంపృష్టః శౌనకాదిభిః

12-4-44
ఇతి శ్రీమద్భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయాం
ద్వాదశస్కంధే చతుర్థోఽధ్యాయః