పోతన తెలుగు భాగవతము

పోతన తెలుగు భాగవతము

దశమ స్కంధః - పూర్వార్థః : ప్రథమోఽధ్యాయః - 1

10(1)-1-1
రాజోవాచ
కథితో వంశవిస్తారో భవతా సోమసూర్యయోః .
రాజ్ఞాం చోభయవంశ్యానాం చరితం పరమాద్భుతం

10(1)-1-2
యదోశ్చ ధర్మశీలస్య నితరాం మునిసత్తమ .
తత్రాంశేనావతీర్ణస్య విష్ణోర్వీర్యాణి శంస నః

10(1)-1-3
అవతీర్య యదోర్వంశే భగవాన్ భూతభావనః .
కృతవాన్ యాని విశ్వాత్మా తాని నో వద విస్తరాత్

10(1)-1-4
నివృత్తతర్షైరుపగీయమానా-
ద్భవౌషధాచ్ఛ్రోత్రమనోభిరామాత్ .
క ఉత్తమశ్లోకగుణానువాదా-
త్పుమాన్ విరజ్యేత వినా పశుఘ్నాత్

10(1)-1-5
పితామహా మే సమరేఽమరంజయై-
ర్దేవవ్రతాద్యాతిరథైస్తిమింగిలైః .
దురత్యయం కౌరవసైన్యసాగరం
కృత్వాతరన్ వత్సపదం స్మ యత్ప్లవాః

10(1)-1-6
ద్రౌణ్యస్త్రవిప్లుష్టమిదం మదంగం
సంతానబీజం కురుపాండవానాం .
జుగోప కుక్షిం గత ఆత్తచక్రో
మాతుశ్చ మే యః శరణం గతాయాః

10(1)-1-7
వీర్యాణి తస్యాఖిలదేహభాజా-
మంతర్బహిః పూరుషకాలరూపైః .
ప్రయచ్ఛతో మృత్యుముతామృతం చ
మాయామనుష్యస్య వదస్వ విద్వన్

10(1)-1-8
రోహిణ్యాస్తనయః ప్రోక్తో రామః సంకర్షణస్త్వయా .
దేవక్యా గర్భసంబంధః కుతో దేహాంతరం వినా

10(1)-1-9
కస్మాన్ముకుందో భగవాన్ పితుర్గేహాద్వ్రజం గతః .
క్వ వాసం జ్ఞాతిభిః సార్ధం కృతవాన్ సాత్వతాంపతిః

10(1)-1-10
వ్రజే వసన్ కిమకరోన్మధుపుర్యాం చ కేశవః .
భ్రాతరం చావధీత్కంసం మాతురద్ధాతదర్హణం

10(1)-1-11
దేహం మానుషమాశ్రిత్య కతి వర్షాణి వృష్ణిభిః .
యదుపుర్యాం సహావాత్సీత్పత్న్యః కత్యభవన్ ప్రభోః

10(1)-1-12
ఏతదన్యచ్చ సర్వం మే మునే కృష్ణవిచేష్టితం .
వక్తుమర్హసి సర్వజ్ఞ శ్రద్దధానాయ విస్తృతం

10(1)-1-13
నైషాతిదుఃసహా క్షున్మాం త్యక్తోదమపి బాధతే .
పిబంతం త్వన్ముఖాంభోజచ్యుతం హరికథామృతం

10(1)-1-14
సూత ఉవాచ
ఏవం నిశమ్య భృగునందన సాధువాదం
వైయాసకిః స భగవానథ విష్ణురాతం ,
ప్రత్యర్చ్య కృష్ణచరితం కలికల్మషఘ్నం
వ్యాహర్తుమారభత భాగవతప్రధానః

10(1)-1-15
శ్రీశుక ఉవాచ
సమ్యగ్వ్యవసితా బుద్ధిస్తవ రాజర్షిసత్తమ .
వాసుదేవకథాయాం తే యజ్జాతా నైష్ఠికీ రతిః

10(1)-1-16
వాసుదేవకథాప్రశ్నః పురుషాంస్త్రీన్ పునాతి హి .
వక్తారం పృచ్ఛకం శ్రోతౄంస్తత్పాదసలిలం యథా

10(1)-1-17
భూమిర్దృప్తనృపవ్యాజదైత్యానీకశతాయుతైః .
ఆక్రాంతా భూరిభారేణ బ్రహ్మాణం శరణం యయౌ

10(1)-1-18
గౌర్భూత్వాశ్రుముఖీ ఖిన్నా క్రందంతీ కరుణం విభోః .
ఉపస్థితాంతికే తస్మై వ్యసనం స్వమవోచత

10(1)-1-19
బ్రహ్మా తదుపధార్యాథ సహ దేవైస్తయా సహ .
జగామ సత్రినయనస్తీరం క్షీరపయోనిధేః

10(1)-1-20
తత్ర గత్వా జగన్నాథం దేవదేవం వృషాకపిం .
పురుషం పురుషసూక్తేన ఉపతస్థే సమాహితః

10(1)-1-21
గిరం సమాధౌ గగనే సమీరితాం
నిశమ్య వేధాస్త్రిదశానువాచ హ .
గాం పౌరుషీం మే శృణుతామరాః
పునర్విధీయతామాశు తథైవ మా చిరం

10(1)-1-22
పురైవ పుంసావధృతో ధరాజ్వరో
భవద్భిరంశైర్యదుషూపజన్యతాం .
స యావదుర్వ్యా భరమీశ్వరేశ్వరః
స్వకాలశక్త్యా క్షపయంశ్చరేద్భువి

10(1)-1-23
వసుదేవగృహే సాక్షాద్భగవాన్ పురుషః పరః .
జనిష్యతే తత్ప్రియార్థం సంభవంతు సురస్త్రియః

10(1)-1-24
వాసుదేవకలానంతః సహస్రవదనః స్వరాట్ .
అగ్రతో భవితా దేవో హరేః ప్రియచికీర్షయా

10(1)-1-25
విష్ణోర్మాయా భగవతీ యయా సమ్మోహితం జగత్ .
ఆదిష్టా ప్రభుణాంశేన కార్యార్థే సంభవిష్యతి

10(1)-1-26
శ్రీశుక ఉవాచ
ఇత్యాదిశ్యామరగణాన్ ప్రజాపతిపతిర్విభుః .
ఆశ్వాస్య చ మహీం గీర్భిః స్వధామ పరమం యయౌ

10(1)-1-27
శూరసేనో యదుపతిర్మథురామావసన్ పురీం .
మాథురాంఛూరసేనాంశ్చ విషయాన్ బుభుజే పురా

10(1)-1-28
రాజధానీ తతః సాభూత్సర్వయాదవభూభుజాం .
మథురా భగవాన్ యత్ర నిత్యం సన్నిహితో హరిః

10(1)-1-29
తస్యాం తు కర్హిచిచ్ఛౌరిర్వసుదేవః కృతోద్వహః .
దేవక్యా సూర్యయా సార్ధం ప్రయాణే రథమారుహత్

10(1)-1-30
ఉగ్రసేనసుతః కంసః స్వసుః ప్రియచికీర్షయా .
రశ్మీన్ హయానాం జగ్రాహ రౌక్మై రథశతైర్వృతః

10(1)-1-31
చతుఃశతం పారిబర్హం గజానాం హేమమాలినాం .
అశ్వానామయుతం సార్ధం రథానాం చ త్రిషట్శతం

10(1)-1-32
దాసీనాం సుకుమారీణాం ద్వే శతే సమలంకృతే .
దుహిత్రే దేవకః ప్రాదాద్యానే దుహితృవత్సలః

10(1)-1-33
శంఖతూర్యమృదంగాశ్చ నేదుర్దుందుభయః సమం .
ప్రయాణప్రక్రమే తావద్వరవధ్వోః సుమంగలం

10(1)-1-34
పథి ప్రగ్రహిణం కంసమాభాష్యాహాశరీరవాక్ .
అస్యాస్త్వామష్టమో గర్భో హంతా యాం వహసేఽబుధ

10(1)-1-35
ఇత్యుక్తః స ఖలః పాపో భోజానాం కులపాంసనః .
భగినీం హంతుమారబ్ధః ఖడ్గపాణిః కచేఽగ్రహీత్

10(1)-1-36
తం జుగుప్సితకర్మాణం నృశంసం నిరపత్రపం .
వసుదేవో మహాభాగ ఉవాచ పరిసాంత్వయన్

10(1)-1-37
వసుదేవ ఉవాచ
శ్లాఘనీయగుణః శూరైర్భవాన్ భోజయశస్కరః .
స కథం భగినీం హన్యాత్స్త్రియముద్వాహపర్వణి

10(1)-1-38
మృత్యుర్జన్మవతాం వీర దేహేన సహ జాయతే .
అద్య వాబ్దశతాంతే వా మృత్యుర్వై ప్రాణినాం ధ్రువః

10(1)-1-39
దేహే పంచత్వమాపన్నే దేహీ కర్మానుగోఽవశః .
దేహాంతరమనుప్రాప్య ప్రాక్తనం త్యజతే వపుః

10(1)-1-40
వ్రజంస్తిష్ఠన్ పదైకేన యథైవైకేన గచ్ఛతి .
యథా తృణజలూకైవం దేహీ కర్మగతిం గతః

10(1)-1-41
స్వప్నే యథా పశ్యతి దేహమీదృశం
మనోరథేనాభినివిష్టచేతనః .
దృష్టశ్రుతాభ్యాం మనసానుచింతయన్
ప్రపద్యతే తత్కిమపి హ్యపస్మృతిః

10(1)-1-42
యతో యతో ధావతి దైవచోదితం
మనో వికారాత్మకమాప పంచసు .
గుణేషు మాయారచితేషు దేహ్యసౌ
ప్రపద్యమానః సహ తేన జాయతే

10(1)-1-43
జ్యోతిర్యథైవోదకపార్థివేష్వదః
సమీరవేగానుగతం విభావ్యతే ,
ఏవం స్వమాయారచితేష్వసౌ పుమాన్
గుణేషు రాగానుగతో విముహ్యతి

10(1)-1-44
తస్మాన్న కస్యచిద్ద్రోహమాచరేత్స తథావిధః .
ఆత్మనః క్షేమమన్విచ్ఛన్ ద్రోగ్ధుర్వై పరతో భయం

10(1)-1-45
ఏషా తవానుజా బాలా కృపణా పుత్రికోపమా .
హంతుం నార్హసి కల్యాణీమిమాం త్వం దీనవత్సలః

10(1)-1-46
శ్రీశుక ఉవాచ
ఏవం స సామభిర్భేదైర్బోధ్యమానోఽపి దారుణః .
న న్యవర్తత కౌరవ్య పురుషాదాననువ్రతః

10(1)-1-47
నిర్బంధం తస్య తం జ్ఞాత్వా విచింత్యానకదుందుభిః .
ప్రాప్తం కాలం ప్రతివ్యోఢుమిదం తత్రాన్వపద్యత

10(1)-1-48
మృత్యుర్బుద్ధిమతాపోహ్యో యావద్బుద్ధిబలోదయం .
యద్యసౌ న నివర్తేత నాపరాధోఽస్తి దేహినః

10(1)-1-49
ప్రదాయ మృత్యవే పుత్రాన్ మోచయే కృపణామిమాం .
సుతా మే యది జాయేరన్ మృత్యుర్వా న మ్రియేత చేత్

10(1)-1-50
విపర్యయో వా కిం న స్యాద్గతిర్ధాతుర్దురత్యయా .
ఉపస్థితో నివర్తేత నివృత్తః పునరాపతేత్

10(1)-1-51
అగ్నేర్యథా దారువియోగయోగయో-
రదృష్టతోఽన్యన్న నిమిత్తమస్తి .
ఏవం హి జంతోరపి దుర్విభావ్యః
శరీరసంయోగవియోగహేతుః

10(1)-1-52
ఏవం విమృశ్య తం పాపం యావదాత్మనిదర్శనం .
పూజయామాస వై శౌరిర్బహుమానపురఃసరం

10(1)-1-53
ప్రసన్నవదనాంభోజో నృశంసం నిరపత్రపం .
మనసా దూయమానేన విహసన్నిదమబ్రవీత్

10(1)-1-54
వసుదేవ ఉవాచ
న హ్యస్యాస్తే భయం సౌమ్య యద్వాగాహాశరీరిణీ .
పుత్రాన్ సమర్పయిష్యేఽస్యా యతస్తే భయముత్థితం

10(1)-1-55
శ్రీశుక ఉవాచ
స్వసుర్వధాన్నివవృతే కంసస్తద్వాక్యసారవిత్ .
వసుదేవోఽపి తం ప్రీతః ప్రశస్య ప్రావిశద్గృహం

10(1)-1-56
అథ కాల ఉపావృత్తే దేవకీ సర్వదేవతా .
పుత్రాన్ ప్రసుషువే చాష్టౌ కన్యాం చైవానువత్సరం

10(1)-1-57
కీర్తిమంతం ప్రథమజం కంసాయానకదుందుభిః .
అర్పయామాస కృచ్ఛ్రేణ సోఽనృతాదతివిహ్వలః

10(1)-1-58
కిం దుఃసహం ను సాధూనాం విదుషాం కిమపేక్షితం .
కిమకార్యం కదర్యాణాం దుస్త్యజం కిం ధృతాత్మనాం

10(1)-1-59
దృష్ట్వా సమత్వం తచ్ఛౌరేః సత్యే చైవ వ్యవస్థితిం .
కంసస్తుష్టమనా రాజన్ ప్రహసన్నిదమబ్రవీత్

10(1)-1-60
ప్రతియాతు కుమారోఽయం న హ్యస్మాదస్తి మే భయం .
అష్టమాద్యువయోర్గర్భాన్మృత్యుర్మే విహితః కిల

10(1)-1-61
తథేతి సుతమాదాయ యయావానకదుందుభిః .
నాభ్యనందత తద్వాక్యమసతోఽవిజితాత్మనః

10(1)-1-62
నందాద్యా యే వ్రజే గోపా యాశ్చామీషాం చ యోషితః .
వృష్ణయో వసుదేవాద్యా దేవక్యాద్యా యదుస్త్రియః

10(1)-1-63
సర్వే వై దేవతాప్రాయా ఉభయోరపి భారత .
జ్ఞాతయో బంధుసుహృదో యే చ కంసమనువ్రతాః

10(1)-1-64
ఏతత్కంసాయ భగవాంఛశంసాభ్యేత్య నారదః .
భూమేర్భారాయమాణానాం దైత్యానాం చ వధోద్యమం

10(1)-1-65
ఋషేర్వినిర్గమే కంసో యదూన్ మత్వా సురానితి .
దేవక్యా గర్భసంభూతం విష్ణుం చ స్వవధం ప్రతి

10(1)-1-66
దేవకీం వసుదేవం చ నిగృహ్య నిగడైర్గృహే .
జాతం జాతమహన్ పుత్రం తయోరజనశంకయా

10(1)-1-67
మాతరం పితరం భ్రాతౄన్ సర్వాంశ్చ సుహృదస్తథా .
ఘ్నంతి హ్యసుతృపో లుబ్ధా రాజానః ప్రాయశో భువి

10(1)-1-68
ఆత్మానమిహ సంజాతం జానన్ ప్రాగ్విష్ణునా హతం .
మహాసురం కాలనేమిం యదుభిః స వ్యరుధ్యత

10(1)-1-69
ఉగ్రసేనం చ పితరం యదుభోజాంధకాధిపం .
స్వయం నిగృహ్య బుభుజే శూరసేనాన్మహాబలః

10(1)-1-70
ఇతి శ్రీమద్భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయాం
దశమస్కంధే పూర్వార్ధే శ్రీకృష్ణజన్మోపక్రమే ప్రథమోఽధ్యాయః