పోతన తెలుగు భాగవతము

పోతన తెలుగు భాగవతము

దశమ స్కంధః - పూర్వార్థః : చతుర్దశోఽధ్యాయః - 14

10(1)-14-1
బ్రహ్మోవాచ
నౌమీడ్య తేఽభ్రవపుషే తడిదంబరాయ
గుంజావతంసపరిపిచ్ఛలసన్ముఖాయ .
వన్యస్రజే కవలవేత్రవిషాణవేణులక్ష్మశ్రియే
మృదుపదే పశుపాంగజాయ

10(1)-14-2
అస్యాపి దేవ వపుషో మదనుగ్రహస్య
స్వేచ్ఛామయస్య న తు భూతమయస్య కోఽపి .
నేశే మహి త్వవసితుం మనసాఽఽన్తరేణ
సాక్షాత్తవైవ కిముతాత్మసుఖానుభూతేః

10(1)-14-3
జ్ఞానే ప్రయాసముదపాస్య నమంత ఏవ
జీవంతి సన్ముఖరితాం భవదీయవార్తాం .
స్థానే స్థితాః శ్రుతిగతాం తనువాఙ్మనోభిర్యే
ప్రాయశోఽజిత జితోఽప్యసి తైస్త్రిలోక్యాం

10(1)-14-4
శ్రేయఃసృతిం/స్రుతిం భక్తిముదస్య తే విభో
క్లిశ్యంతి యే కేవలబోధలబ్ధయే .
తేషామసౌ క్లేశల ఏవ శిష్యతే
నాన్యద్యథా స్థూలతుషావఘాతినాం

10(1)-14-5
పురేహ భూమన్ బహవోఽపి యోగిన-
స్త్వదర్పితేహా నిజకర్మలబ్ధయా .
విబుధ్య భక్త్యైవ కథోపనీతయా
ప్రపేదిరేఽఞ్జోఽచ్యుత తే గతిం పరాం

10(1)-14-6
తథాపి భూమన్ మహిమాగుణస్య తే
విబోద్ధుమర్హత్యమలాంతరాత్మభిః .
అవిక్రియాత్స్వానుభవాదరూపతో
హ్యనన్యబోధ్యాత్మతయా న చాన్యథా

10(1)-14-7
గుణాత్మనస్తేఽపి గుణాన్ విమాతుం
హితావతీర్ణస్య క ఈశిరేఽస్య .
కాలేన యైర్వా విమితాః సుకల్పై-
ర్భూపాంసవః ఖే మిహికా ద్యుభాసాః

10(1)-14-8
తత్తేఽనుకంపాం సుసమీక్షమాణో
భుంజాన ఏవాత్మకృతం విపాకం .
హృద్వాగ్వపుర్భిర్విదధన్నమస్తే
జీవేత యో ముక్తిపదే స దాయభాక్

10(1)-14-9
పశ్యేశ మేఽనార్యమనంత ఆద్యే
పరాత్మని త్వయ్యపి మాయిమాయిని .
మాయాం వితత్యేక్షితుమాత్మవైభవం
హ్యహం కియానైచ్ఛమివార్చిరగ్నౌ

10(1)-14-10
అతః క్షమస్వాచ్యుత మే రజోభువో
హ్యజానతస్త్వత్పృథగీశమానినః .
అజావలేపాంధతమోఽన్ధచక్షుష
ఏషోఽనుకంప్యో మయి నాథవానితి

10(1)-14-11
క్వాహం తమోమహదహంఖచరాగ్నివార్భూ-
సంవేష్టితాండఘటసప్తవితస్తికాయాః .
క్వేదృగ్విధావిగణితాండపరాణుచర్యా-
వాతాధ్వరోమవివరస్య చ తే మహిత్వం

10(1)-14-12
ఉత్క్షేపణం గర్భగతస్య పాదయోః
కిం కల్పతే మాతురధోక్షజాగసే .
కిమస్తినాస్తివ్యపదేశభూషితం
తవాస్తి కుక్షేః కియదప్యనంతః

10(1)-14-13
జగత్త్రయాంతోదధిసంప్లవోదే
నారాయణస్యోదరనాభినాలాత్ .
వినిర్గతోఽజస్త్వితి వాఙ్న వై మృషా
కింత్వీశ్వర త్వన్న వినిర్గతోఽస్మి

10(1)-14-14
నారాయణస్త్వం న హి సర్వదేహినా-
మాత్మాస్యధీశాఖిలలోకసాక్షీ .
నారాయణోఽఙ్గం నరభూజలాయనాత్తచ్చాపి
సత్యం న తవైవ మాయా

10(1)-14-15
తచ్చేజ్జలస్థం తవ సజ్జగద్వపుః
కిం మే న దృష్టం భగవంస్తదైవ .
కిం వా సుదృష్టం హృది మే తదైవ
కిం నో సపద్యేవ పునర్వ్యదర్శి

10(1)-14-16
అత్రైవ మాయాధమనావతారే
హ్యస్య ప్రపంచస్య బహిః స్ఫుటస్య .
కృత్స్నస్య చాంతర్జఠరే జనన్యా
మాయాత్వమేవ ప్రకటీకృతం తే

10(1)-14-17
యస్య కుక్షావిదం సర్వం సాత్మం భాతి యథా తథా .
తత్త్వయ్యపీహ తత్సర్వం కిమిదం మాయయా వినా

10(1)-14-18
అద్యైవ త్వదృతేఽస్య కిం మమ న తే మాయాత్వమాదర్శిత-
మేకోఽసి ప్రథమం తతో వ్రజసుహృద్వత్సాః సమస్తా అపి .
తావంతోఽసి చతుర్భుజాస్తదఖిలైః సాకం మయోపాసితా-
స్తావంత్యేవ జగంత్యభూస్తదమితం బ్రహ్మాద్వయం శిష్యతే

10(1)-14-19
అజానతాం త్వత్పదవీమనాత్మ-
న్యాత్మాఽఽత్మనా భాసి వితత్య మాయాం .
సృష్టావివాహం జగతో విధాన
ఇవ త్వమేషోఽన్త ఇవ త్రినేత్రః

10(1)-14-20
సురేష్వృషిష్వీశ తథైవ నృష్వపి
తిర్యక్షు యాదఃస్వపి తేఽజనస్య .
జన్మాసతాం దుర్మదనిగ్రహాయ
ప్రభో విధాతః సదనుగ్రహాయ చ

10(1)-14-21
కో వేత్తి భూమన్ భగవన్ పరాత్మన్
యోగేశ్వరోతీర్భవతస్త్రిలోక్యాం .
క్వ వా కథం వా కతి వా కదేతి
విస్తారయన్ క్రీడసి యోగమాయాం

10(1)-14-22
తస్మాదిదం జగదశేషమసత్స్వరూపం
స్వప్నాభమస్తధిషణం పురుదుఃఖదుఃఖం .
త్వయ్యేవ నిత్యసుఖబోధతనావనంతే
మాయాత ఉద్యదపి యత్సదివావభాతి

10(1)-14-23
ఏకస్త్వమాత్మా పురుషః పురాణః
సత్యః స్వయంజ్యోతిరనంత ఆద్యః .
నిత్యోఽక్షరోఽజస్రసుఖో నిరంజనః
పూర్ణోఽద్వయో ముక్త ఉపాధితోఽమృతః

10(1)-14-24
ఏవం విధం త్వాం సకలాత్మనామపి
స్వాత్మానమాత్మాఽఽత్మతయా విచక్షతే .
గుర్వర్కలబ్ధోపనిషత్సుచక్షుషా
యే తే తరంతీవ భవానృతాంబుధిం

10(1)-14-25
ఆత్మానమేవాత్మతయావిజానతాం
తేనైవ జాతం నిఖిలం ప్రపంచితం .
జ్ఞానేన భూయోఽపి చ తత్ప్రలీయతే
రజ్జ్వామహేర్భోగభవాభవౌ యథా

10(1)-14-26
అజ్ఞానసంజ్ఞౌ భవబంధమోక్షౌ
ద్వౌ నామ నాన్యౌ స్త ఋతజ్ఞభావాత్ .
అజస్రచిత్యాఽఽత్మని కేవలే పరే
విచార్యమాణే తరణావివాహనీ

10(1)-14-27
త్వామాత్మానం పరం మత్వా పరమాత్మానమేవ చ .
ఆత్మా పునర్బహిర్మృగ్య అహోఽజ్ఞజనతాజ్ఞతా

10(1)-14-28
అంతర్భవేఽనంత భవంతమేవ
హ్యతత్త్యజంతో మృగయంతి సంతః .
అసంతమప్యంత్యహిమంతరేణ
సంతం గుణం తం కిము యంతి సంతః

10(1)-14-29
అథాపి తే దేవ పదాంబుజద్వయ-
ప్రసాదలేశానుగృహీత ఏవ హి .
జానాతి తత్త్వం భగవన్ మహిమ్నో-
న చాన్య ఏకోఽపి చిరం విచిన్వన్

10(1)-14-30
తదస్తు మే నాథ స భూరిభాగో
భవేఽత్ర వాన్యత్ర తు వా తిరశ్చాం .
యేనాహమేకోఽపి భవజ్జనానాం
భూత్వా నిషేవే తవ పాదపల్లవం

10(1)-14-31
అహోఽతిధన్యా వ్రజగోరమణ్యః
స్తన్యామృతం పీతమతీవ తే ముదా .
యాసాం విభో వత్సతరాత్మజాత్మనా
యత్తృప్తయేఽద్యాపి న చాలమధ్వరాః

10(1)-14-32
అహోభాగ్యమహోభాగ్యం నందగోపవ్రజౌకసాం .
యన్మిత్రం పరమానందం పూర్ణం బ్రహ్మ సనాతనం

10(1)-14-33
ఏషాం తు భాగ్యమహిమాచ్యుత తావదాస్తా-
మేకాదశైవ హి వయం బత భూరిభాగాః .
ఏతద్ధృషీకచషకైరసకృత్పిబామః
శర్వాదయోఽఙ్ఘ్ర్యుదజమధ్వమృతాసవం తే

10(1)-14-34
తద్భూరిభాగ్యమిహ జన్మ కిమప్యటవ్యాం
యద్గోకులేఽపి కతమాంఘ్రిరజోఽభిషేకం .
యజ్జీవితం తు నిఖిలం భగవాన్ ముకుందస్త్వద్యాపి
యత్పదరజః శ్రుతిమృగ్యమేవ

10(1)-14-35
ఏషాం ఘోషనివాసినాముత భవాన్ కిం దేవ రాతేతి నః
చేతో విశ్వఫలాత్ఫలం త్వదపరం కుత్రాప్యయన్ ముహ్యతి .
సద్వేషాదివ పూతనాపి సకులా త్వామేవ దేవాపితా
యద్ధామార్థసుహృత్ప్రియాత్మతనయప్రాణాశయాస్త్వత్కృతే

10(1)-14-36
తావద్రాగాదయః స్తేనాస్తావత్కారాగృహం గృహం .
తావన్మోహోఽఙ్ఘ్రినిగడో యావత్కృష్ణ న తే జనాః

10(1)-14-37
ప్రపంచం నిష్ప్రపంచోఽపి విడంబయసి భూతలే .
ప్రపన్నజనతానందసందోహం ప్రథితుం ప్రభో

10(1)-14-38
జానంత ఏవ జానంతు కిం బహూక్త్యా న మే ప్రభో .
మనసో వపుషో వాచో వైభవం తవ గోచరః

10(1)-14-39
అనుజానీహి మాం కృష్ణ సర్వం త్వం వేత్సి సర్వదృక్ .
త్వమేవ జగతాం నాథో జగదేతత్తవార్పితం

10(1)-14-40
శ్రీకృష్ణ వృష్ణికులపుష్కరజోషదాయిన్
క్ష్మానిర్జరద్విజపశూదధివృద్ధికారిన్ .
ఉద్ధర్మశార్వరహర క్షితిరాక్షసధ్రు-
గాకల్పమార్కమర్హన్ భగవన్ నమస్తే

10(1)-14-41
శ్రీశుక ఉవాచ
ఇత్యభిష్టూయ భూమానం త్రిః పరిక్రమ్య పాదయోః .
నత్వాభీష్టం జగద్ధాతా స్వధామ ప్రత్యపద్యత

10(1)-14-42
తతోఽనుజ్ఞాప్య భగవాన్ స్వభువం ప్రాగవస్థితాన్ .
వత్సాన్ పులినమానిన్యే యథాపూర్వసఖం స్వకం

10(1)-14-43
ఏకస్మిన్నపి యాతేఽబ్దే ప్రాణేశం చాంతరాత్మనః .
కృష్ణమాయాహతా రాజన్ క్షణార్ధం మేనిరేఽర్భకాః

10(1)-14-44
కిం కిం న విస్మరంతీహ మాయామోహితచేతసః .
యన్మోహితం జగత్సర్వమభీక్ష్ణం విస్మృతాత్మకం

10(1)-14-45
ఊచుశ్చ సుహృదః కృష్ణం స్వాగతం తేఽతిరంహసా .
నైకోఽప్యభోజి కవల ఏహీతః సాధు భుజ్యతాం

10(1)-14-46
తతో హసన్ హృషీకేశోఽభ్యవహృత్య సహార్భకైః .
దర్శయంశ్చర్మాజగరం న్యవర్తత వనాద్వ్రజం

10(1)-14-47
బర్హప్రసూననవధాతువిచిత్రితాంగః
ప్రోద్దామవేణుదలశృంగరవోత్సవాఢ్యః .
వత్సాన్ గృణన్ననుగగీతపవిత్రకీర్తి-
ర్గోపీదృగుత్సవదృశిః ప్రవివేశ గోష్ఠం

10(1)-14-48
అద్యానేన మహావ్యాలో యశోదానందసూనునా .
హతోఽవితా వయం చాస్మాదితి బాలా వ్రజే జగుః

10(1)-14-49
రాజోవాచ
బ్రహ్మన్ పరోద్భవే కృష్ణే ఇయాన్ ప్రేమా కథం భవేత్ .
యోఽభూతపూర్వస్తోకేషు స్వోద్భవేష్వపి కథ్యతాం

10(1)-14-50
శ్రీశుక ఉవాచ
సర్వేషామపి భూతానాం నృప స్వాత్మైవ వల్లభః .
ఇతరేఽపత్యవిత్తాద్యాస్తద్వల్లభతయైవ హి

10(1)-14-51
తద్రాజేంద్ర యథా స్నేహః స్వస్వకాత్మని దేహినాం .
న తథా మమతాలంబిపుత్రవిత్తగృహాదిషు

10(1)-14-52
దేహాత్మవాదినాం పుంసామపి రాజన్యసత్తమ .
యథా దేహః ప్రియతమస్తథా న హ్యను యే చ తం

10(1)-14-53
దేహోఽపి మమతాభాక్చేత్తర్హ్యసౌ నాత్మవత్ప్రియః .
యజ్జీర్యత్యపి దేహేఽస్మిన్ జీవితాశా బలీయసీ

10(1)-14-54
తస్మాత్ప్రియతమః స్వాత్మా సర్వేషామపి దేహినాం .
తదర్థమేవ సకలం జగదేతచ్చరాచరం

10(1)-14-55
కృష్ణమేనమవేహి త్వమాత్మానమఖిలాత్మనాం .
జగద్ధితాయ సోఽప్యత్ర దేహీవాభాతి మాయయా

10(1)-14-56
వస్తుతో జానతామత్ర కృష్ణం స్థాస్ను చరిష్ణు చ .
భగవద్రూపమఖిలం నాన్యద్వస్త్విహ కించన

10(1)-14-57
సర్వేషామపి వస్తూనాం భావార్థో భవతి స్థితః .
తస్యాపి భగవాన్ కృష్ణః కిమతద్వస్తు రూప్యతాం

10(1)-14-58
సమాశ్రితా యే పదపల్లవప్లవం
మహత్పదం పుణ్యయశో మురారేః .
భవాంబుధిర్వత్సపదం పరం పదం
పదం పదం యద్విపదాం న తేషాం

10(1)-14-59
ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం యత్పృష్టోఽహమిహ త్వయా .
యత్కౌమారే హరికృతం పౌగండే పరికీర్తితం

10(1)-14-60
ఏతత్సుహృద్భిశ్చరితం మురారేరఘార్దనం
శాద్వలజేమనం చ .
వ్యక్తేతరద్రూపమజోర్వభిష్టవం
శృణ్వన్ గృణన్నేతి నరోఽఖిలార్థాన్

10(1)-14-61
ఏవం విహారైః కౌమారైః కౌమారం జహతుర్వ్రజే .
నిలాయనైః సేతుబంధైర్మర్కటోత్ప్లవనాదిభిః

10(1)-14-62
ఇతి శ్రీమద్భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయాం
దశమస్కంధే పూర్వార్ధే బ్రహ్మస్తుతిర్నామ చతుర్దశోఽధ్యాయః