పోతన తెలుగు భాగవతము

పోతన తెలుగు భాగవతము

తేనెసోనలు(ప-హ) : శ్రీమరుదశనపతిశయన

12-1-క.

శ్రీ రుదశనపతిశయన!
కామితమునిరాజయోగిల్పద్రుమ! యు
ద్ధా! ఘనజనకవరనృప
జామాతృవరేశ! రామచంద్రమహీశా!

టీకా:

శ్రీ = శోభనకరమైన; మరుదశనపతిశయన = రామ {మరుదశనపతిశయనుడు -మరుత్ (గాలిని) అశన (భక్షణముచేసెడి వారి - సర్పముల) పతి (ప్రభువైన ఆదిశేషుని పైన) శయనుడు (పరుండువాడు), విష్ణువు}; కామితమునిరాజయోగికల్పద్రుమ = రామ {కామితమునిరాజయోగికల్పద్రుముడు - కామిత (కోరి ఆశ్రయించిన) ముని (ఋషులకు) రాజ (రాజులకు) యోగి (యోగులకు) కల్పద్రుముడు (కల్పవృక్షము వంటివాడు), విష్ణువు}; ఉద్ధామ = రామ {ఉద్ధాముడు - స్వతంత్రుడు, విష్ణువు}; ఘనజనకవరనృప = రామ {ఘనజనకవరనృపజామాతృవరేశుడు - ఘన (గొప్ప) జనకవరనృప (జనకమహారాజు యొక్క) జామాతృ (అల్లుళ్ళలో) వరేశ (ఘనత వహించినవాడు), రాముడు}; రామచంద్రమహీశా = రామ {రామచంద్రమహీశుడు - రామచంద్రుడనెడి మహీశుడు (భూమికి ప్రభువు, రాజు), రాముడు}.

భావము:

వాయుభక్షణ చేసే సర్పకులాధీశు డైన ఆదిశేషునిపై పవ్వళించే వాడా! కోరి చేరే మునులకు, రాజులకు, యోగులకు కోరికలు తీర్చే కల్పవృక్షం వంటి వాడా! ఉన్న తోన్నతుడా! గొప్పవా డైన జనకమహారాజు యొక్క ఘనత వహించిన అల్లుడా! రామచంద్ర మహాప్రభూ!