పోతన తెలుగు భాగవతము

పోతన తెలుగు భాగవతము

తేనెసోనలు(అ-న) : తోయజసంభవ

2-78-క.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

తోజసంభవ నా కీ
తోము వివరింపు, చాలఁ దోఁచిన నే నా
తోము వారికి నన్యుల
తోములం జెందకుండ ధ్రువ మెఱిఁగింతున్.

టీకా:

తోయన్ = నీటిలో; జ = పుట్టినదానిలో (పద్మమున); సంభవ = పుట్టినవాడ (బ్రహ్మ); నాకున్ = నాకు; ఈ = ఈ; తోయమున్ = వృత్తాంతమును; వివరింపు = వివరముగ చెప్పు; చాలన్ = సరిపడ; తోచినన్ = గోచరించినచో, తెలిసినచో; నేన్ = నేను; నా = నా యొక్క; తోయము = తోటి, వంటి; వారన్ = వారల; కిన్ = కి; అన్యుల = ఇతరుల; తోయములన్ = పద్ధతులలో, మార్గములో; చెందక = పడకుండగ; ఉండన్ = ఉండునట్లు; ధ్రువమున్ = నిశ్చయమైనదిగ; ఎఱిఁగింతున్ = తెలియజేయుదును.

భావము:

ఓ బ్రహ్మ దేవుడా! నాకు ఈ విషయం బాగా అర్థమయ్యేలా వివరించు. నన్ను అనుసరించేవాళ్ళకి, ఈ సత్యం తెలియజెప్పి, ఇతర మార్గాలకు పోకుండా గట్టిగా బోధిస్తాను. నారదుడు బ్రహ్మ దేవుని నీవే కదా అధిదేవుడివి. నీవు ఎవరిని ధ్యానిస్తున్నావు అని అడుగుతున్న సందర్భంలోది ఈ పద్యం. దీంట్లో తోయము అనే పదానికి ఉన్న నీరు, విధము, పరివారము, తెగ అనే నానా అర్థాలు వాడిన పోతన గారి పలుకుల చమత్కృతి చక్కగా ఉంది.