పోతన తెలుగు భాగవతము

పోతన తెలుగు భాగవతము

తేనెసోనలు(అ-న) : కాముని

2-134-క.
  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

కాముని దహించెఁ గ్రోధమ
హాహిమను రుద్రుఁ; డట్టి తికోపము నా
ధీమంతులు గెలిచి రనం;
గాము గెలుచుటలు సెప్పఁగా నేమిటికిన్.

టీకా:

కాముని = మన్మథుని; దహించెఁన్ = కాల్చివేసెను; క్రోధ = కోపము యొక్క; మహా = గొప్ప; మహిమనున్ = మహిమచే; రుద్రుఁడున్ = శివుడు; అట్టి = అటువంటి; అతి = ఎక్కువ; కోపమున్ = కోపమును; ఆ = ఆ; ధీ = బుద్ధి; మంతులున్ = శాలురు; గెలిచిరి = గెలిచినారు; అనన్ = అనగ; కామమున్ = కామమును; గెలుచుటలున్ = గెలుచుట; చెప్పగ = చెప్పుట; ఏమిటి = ఎందుల; కిన్ = కు.

భావము:

కామానికి అధిదేవత యైన మన్మథుని, పూర్వం శివుడు తన కోపపు తీవ్రతచే కాల్చివేసాడు. అంతటి అలవికానిది కోపము. అటువంటి కోపాన్ని కూడ జయించారు ఆ మహా జ్ఞానులు నరనారాయణులు. ఇక కామాన్ని గెలవటం గురించి చెప్పేదేం వుంది. నరనారాయణులు తీవ్రమైన తపస్సు చేస్తుంటే, ఇంద్రుని పనుపున రంభాది దేవతలందరు వారి తపస్సు భంగపరచాలని వచ్చారు. వారి శక్తి మీర తమ చమత్కారాలు ప్రదర్శించిన మహర్షులు ఇసుమంతైన చలించలేదు. ఆ మహానుభావులు అలవికాని కామాన్ని గెలిచిన వారు అని వర్ణించే అద్భుతమైన, చమత్కారమైన పద్య మిది