పోతన తెలుగు భాగవతము

పోతన తెలుగు భాగవతము

తేనెసోనలు(అ-న) : గొడుగో

  •  
  •  
  •  

8-572-మ.

  • ఉపకరణాలు:
  •  
  •  
  •  

గొడుగో. జన్నిదమో, కమండలువొ. నాకున్ముంజియో, దండమో,
డుఁగే నెక్కడ భూము లెక్కడ? కరుల్, వామాక్షు, లశ్వంబు లె
క్క?నిత్యోచిత కర్మ మెక్కడ? మదాకాంక్షామితంబైన మూఁ
డుగుల్ మేరయ త్రోవ కిచ్చుటది బ్రహ్మాండంబు నా పాలికిన్.

టీకా:

గొడుగొ = గొడుగుకాని; జన్నిదమో = జంధ్యముకాని; కమండులువో = కమండలముకాని; నా = నా; కున్ = కు; ముంజియో = మొలత్రాడుకాని; దండమో = యోగదండముకాని; వడుగున్ = బ్రహ్మచారిని; ఏన్ = నేను; ఎక్కడ = ఎక్కడ; భూములు = భూభాగములు; ఎక్కడ = ఎక్కడ; కరుల్ = ఏనుగులు; వామాక్షులు = జవరాండ్రు; అశ్వంబులున్ = గుర్రములు; ఎక్కడ = ఎక్కడ; నిత్యోచితకర్మము = నిత్యకృత్యములు; ఎక్కడ = ఎక్కడ; మత్ = నాచేత; కాంక్షితంబు = కోరబడినది; ఐన = అయిన; మూడు = మూడు (3); అడుగుల్ = అడుగుల; మేరయ = పాటిది; త్రోవకన్ = కాదనక; ఇచ్చుట = దానముచేయుట; అది = అదే; బ్రహ్మాండంబు = బ్రహ్మాండము; నా = నా; పాలికిన్ = పాలిటికి, మట్టుకు.

భావము:

అయ్యా! నేను బ్రహ్మచారిని. నాకు గొడుగు కాని, యజ్ఞోపవీతం కాని, కమండలం కాని, మొలతాడు కాని ఉపయోగిస్తాయి. అంతేకాని బ్రహ్మచారి నైన నా కెందుకు భూములు, ఏనుగులు, గుర్రాలు, స్త్రీలు. నా నిత్యకృత్యాలకి వాటితో పనిలేదు కదా. కాదని తోసేయకుండ నే కోరిన ఆ మూడు అడగుల చోటిస్తే అదే నాకు బ్రహ్మాండం.
వామనుడు బలి చక్రవర్తిని 3 అడుగుల మేర స్థలం దానం అడుగుతున్నాడు. స్థూలానికే స్థూలమై, విశ్వమంతా నిండి ఉండే పెద్దవాడు, చిన్నవాడై యాచించడానికి వచ్చాడు అని సూచనామాత్రంగా దేహికి ఉన్నత స్థానంలో ఉండే తలకన్నా పైనుండెడి గొడుగు, క్రింద ఉండే యజ్ఞోపవీతం, క్రింద ఉండే కమండలం, మొలత్రాడు అని వరసలో చెప్పాడేమో. త్రివిక్రమావిష్కరణలో ఇదే వరుస చెప్తూ పెరిగి పెరిగి విశ్వమంతా నిండాడు విష్ణుమూర్తి.