పోతన తెలుగు భాగవతము

పోతన తెలుగు భాగవతము

స్తుతులు స్తోత్రాలు : శ్రుతిగీతలు (ఆత్మజ్ఞాన ప్రదం)

శ్రుతిగీతలు (ఆత్మజ్ఞాన ప్రదం)

1

అని చెప్పిన బాదరాయణికి నభిమన్యునందనుం డిట్లనియె “మునీంద్రా! ఘటపటాదివస్తు జాతంబు భంగి నిర్దేశింప నర్హంబు గాక, సత్త్వాదిగుణశూన్యం బైన బ్రహ్మంబునందు సత్త్వాది గుణగోచరంబులైన వేదంబులే క్రమంబునం బ్రవర్తించు, నట్టి చందంబు నాకెఱిఁగింపు" మనిన భూవరునకు మునివరుం డిట్లనియె; “సకల చేతనా చేతనాంతర్యామియైన సర్వేశ్వరుండు సర్వశబ్దవాచ్యుండు గావున సకల జంతు నివహంబులందు బుద్ధీంద్రియమనః ప్రాణశరీరంబు లను సృజియించి; చేతనవర్గంబునకు జ్ఞానప్రదుండగుం గావున సకల నిగమసమూహంబులును దత్స్వరూప గుణవైభవప్రతిపాదకంబులు గావున ముఖ్యంబై ప్రవర్తించు; శ్రుతిస్తోత్రం బుపనిషత్తుల్యంబు; ననేక పూర్వఋషి పరంపరాయాతంబును నైన దీనిని శ్రద్ధాయుక్తుండై యెవ్వం డనుసంధించు, నతనికి మోక్షంబు సులభంబు; దీనికి నారాయణాఖ్యాతంబగునొక్క యుపాఖ్యానంబు గలదు; వినిపింతు వినుము; భగవత్ప్రియుండైన నారదుం డొక్కనాఁడు నారాయణాశ్రమంబునకుం జని ఋషిగణసమేతుం డైన నారాయణఋషిం గనుంగొని నీవు నన్నడిగినట్ల యమ్మహాత్ముని నడిగిన నతండు మున్నీయర్థంబు శ్వేతద్వీపవాసులైన సనక సనందనాది దివ్యయోగీంద్రులు ప్రశ్న సలిపిన, వారలకు సనందనుండు చెప్పిన ప్రకారంబు నీ కెఱింగించెద" నని చెప్పందొడంగె; శయానుం డైన రాజశ్రేష్ఠునిఁ దత్పరాక్రమ దక్షతాది చిహ్నంబు లను నుతియించు వందిజనంబుల చందంబున జగదవసాన సమయంబున ననేక శక్తియుతుండై యోగనిద్రావశుండైన సర్వేశ్వరుని వేదంబులు స్తోత్రంబుసేయు విధంబు నారాయణుండు నారదునకుం జెప్పిన తెఱుంగు విను"మని యిట్లనియె.

2

యజయ హరి! దేవ! కలజంతువులకు;
జ్ఞానప్రదుండవుగాన వారి
లన దోషంబులు లిగిన సుగుణ సం;
తానంబుగాఁ గొని జ్ఞానశక్తి
ముఖ్యషడ్గుణ పరిపూర్ణతఁ జేసి మా;
యాత్మవిశిష్టుండ గుచుఁ గార్య
కారణాత్మకుఁడవై డఁగి చరించుచు;
నున్న నీయందుఁ బయోరుహాక్ష!


తివిరి యామ్నాయములు ప్రవర్తించుఁ గాన
ప్రకట త్రిగుణాత్మకం బైన ప్రకృతితోడి
యోగ మింతయు మాన్పవే! యోగిమాన
సాంబుజాత మధువ్రత! ని నుతించి.

3

అదియునుం గాక.

4

రమవిజ్ఞాన సంన్ను లైనట్టి యో;
గీంద్రులు మహితనిస్తంద్ర లీలఁ
రిదృశ్యమానమై భాసిల్లు నిమ్మహీ;
ర్వత ముఖర ప్రపంచ మెల్ల
రఁగ బ్రహ్మస్వరూము గాఁగఁ దెలియుదు;
రెలమి నీవును జగద్విలయవేళ
వశిష్టుఁడవు గాన నఘ! నీ యందు నీ;
విపుల విశ్వోదయవిలయము లగు


ట శరావాదు లగు మృద్వికారములు మృ
దాత్మకంబైన యట్లు పద్మాయతాక్ష!
విలి కారణరూపంబుఁ దాల్చి లీలఁ
డఁగు నీయందు బుద్ధి వాక్కర్మములను.

5

వడఁ జేయుచు నుందురు
కొని యిలఁ బెట్టఁబడిన దవిన్యాసం
బులు పతనకారణముగా
వున సేవించుచునుఁ గృతార్థులు నగుచున్.

6

లీలం బ్రాకృతపూరుష
కాలాదిక నిఖిలమగు జగంబుల కెల్లన్
మాలిన్య నివారక మగు
నీ లితకథాసుధాబ్ధినిం గ్రుంకి తగన్.

7

రిత నిదాఘ తప్తుఁ డగు పాంథుఁడు శీతలవారిఁ గ్రుంకి దు
ష్క మగు తాపముం దొఱగు కైవడి సంసరణోగ్రతాపమున్
వెవునఁబాయుచుండుదురు నిన్ను భజించుమహాత్మకుల్‌ జరా
ణ మనోగదంబులఁ గ్రమంబునఁ బాయుట సెప్ప నేటికిన్?

8

అదియునుం గాక.

9

నయంబు దేహి నిత్యానిత్య సద్విల;
క్షణమునఁ బంచకోవ్యవస్థ
భివృద్ధిఁ బొరయుచు నందులోపల నున్న;
ప్రాణాన్నబుద్ధి విజ్ఞానమయము
ను చతుష్కోశంబు వ్వల వెలుఁగొందు;
నానందమయుఁ డీవు గాన దేవ!
సురుచిర స్వప్రకాశుండవు నీ పరి;
గ్రహము గల్గుటఁ జేసి కాదె ప్రకృతి


హ దహంకార పంచతన్మాత్ర గగన
వన తేజోంబు భూ భూతపంచకాది
లిత తత్త్వముల్‌ బ్రహ్మాండకార్య కరణ
మందు నెపుడు సమర్థంబు గుటఁ జూడ.

10

కోరి శరీరులు భవదను
సారంబున నిహపరైక సౌఖ్యంబులఁ బెం
పారఁగ నందుచు నుందురు
ధీజనోత్తము లనంగ దివిజారిహరా!

11

నిన్ను ననుసరింప నేరని కుజనులు
వనపూర్ణ చర్మస్త్రి సమితి
యోజఁ జేయుచుందు రుచ్ఛ్వసనంబులు
లసి యాత్మదేహజను లగుచు.

12

దేవ! కొందఱు సూక్ష్మదృక్కు లైనట్టి మ;
హాత్మకు లుదరస్థుఁ డైన వహ్ని
గా మదిఁ దలఁతురు కైకొని మఱికొంద;
ఱారుణు లనుపేర మరు ఋషులు
లీల సుషుమ్ననాడీ మార్గగతుఁడవై;
హృత్ప్రదేశమునఁ జరించుచున్న
రుచి దహరాకాశ రూపిగా భావింతు;
ట్టి హృత్పద్మంబునందు వెడలి


వితమూర్ధన్యనాడికాతుల నోలి
బ్రహ్మరంధ్రంబుఁ బ్రాపించి రమపురుష!
సుమహితానందమయ పరంజ్యోతిరూపి
వైన నినుఁ బొంది మఱి పుట్ట వని యందు.

13

మఱియు వివిధ కాష్ఠాంతర్గతుం డయిన వాయుసఖుండు తద్గత దోషంబునం బొరయక నిత్యశుద్ధుఁడై తరతమ భావంబున వర్తించు చందంబున స్వసంకల్పకృతంబు లయిన విచిత్రశరీరంబుల యందు నంతర్యామివై ప్రవేశించి తత్తద్విచిత్రయోనిగతం బైన హేయంబులం బొరయక సకలాత్మ సమంబై బ్రహ్మం బయిన నిన్ను నైహికాముష్మిక ఫలసంగమంబు లేక విగత రజోగుణంబులం దగిలి కొందఱు భజియించుచుండుదు; రదియునుం గాక, దేవా! భవదీయ సంకల్పాధీనంబు లయిన శరీరంబులం బ్రవేశించి యున్న జీవసమూహంబు నీకు శేషభూతం బని తెలిసి కొందఱు భవనివారకం బయిన శ్రీమత్త్వచ్చరణారవిందంబులు సేవించి కృతార్థు లగుదురు మఱియును.

14

నఘ! దుర్గమమైన యాత్మతత్త్వంబు ప్ర;
ర్తించుకొఱకు దివ్యంబులైన
యంచిత రామకృష్ణాద్యవతారముల్‌;
జియించియున్న నీ వ్యచరిత
ను సుధాంభోనిధి వగాహనము సేసి;
విశ్రాంతచిత్తులై వెలయుచుండి
మోక్షంబు బుద్ధినపేక్షింపనొల్లరు;
ఱియుఁగొందఱు భవచ్చరణపంక


ములఁ దగిలి పుణ్యము లైన హంసల
డువు నొంది భాగతజనముల
నొనరువారు ప్రకట యోగిజనప్రాప్య
మైన ముక్తిఁ గోర రాత్మ లందు.

15

కొంఱు నీ శరీరము లకుంఠితభక్తి భవద్వశంబులై
చెందఁగ నీ పదాబ్జములు సేరి భజించుచుఁ దత్సుఖాత్ములై
యుందురు కొందఱీ తనువు లోలి ధరించి భవత్పదాబ్జముల్‌
పొందుగఁ గొల్వలేక నిలఁ బుట్టుచుఁ జచ్చుచు నుందు రవ్యయా!

16

నియమాది యోగమహితాత్మకులైన మునీంద్రులున్ విరో
మునఁ దలంచు చైద్యవసుధావర ముఖ్యనృపుల్‌ ఫణీంద్ర భో
ము లన నొప్పు బాహువులు ల్గిన నిన్ను భజించు గోపికల్‌
క్రమున నేమునున్ సరియ కామె భవత్కృప కంబుజోదరా!

17

విందాక్ష! భవత్స్వరూప మిలఁ బ్రత్యక్షంబునం గాన నె
వ్వరికిం బోలదు శాస్త్రగోచరుఁడవై ర్తింతు వీ సృష్టి ముం
సద్రూపుఁడవైన నీ వలననే ధాత్రాద్యమర్త్యుల్‌ జనిం
చిరి నిన్నంతకు మున్నెఱుంగఁ గలమే చింతింప నేమచ్యుతా!

18

అట్టి నిన్నుఁ బరమాణుకారణవాదులైన కణ్వ గౌతమాదులును, బ్రకృతి కారణవాదులయిన సాంఖ్యులును, దేహాత్మవాదులయిన బౌద్ధులును, వివిధంబులైన కుతర్కంబులచేతం బరస్పరావ్యాహతంబులైన మతంబులు దమతమ కుతర్కవాదంబుల సమర్థించుచు నిన్నుం దెలియలేరు; మహాభాగ్యవంతులయిన యోగీంద్రులకు నీవు ప్రత్యక్షం బైన నివి యన్నియు నసత్యంబు లని కానవచ్చు; వెండియుఁ గొందఱీ సచరాచర వస్తుజాతంబులకు నంతర్యామివై సర్వంబు నీవ యగుటం దెలియలేక నిత్యం బనియు, ననిత్యం బనియు విపరీతబుద్ధిం దెలియుదురు; గాని భవదీయ దివ్యతత్త్వంబు నిక్కంబుగఁ దెలియజాలరు; కొందఱు జగచ్ఛరీరుండవుగాన జగద్రూపకుండవైన నిన్నుం గటకమకుటకర్ణికాది వివిధ భూషణభేదంబులం గనకంబు నిజస్వరూపంబు విడువక వర్తించు చందంబున జగద్వికారానుగతుండ వయ్యును నిఖిల హేయప్రత్యనీక కల్యాణగుణాత్మకుండవై యుండుదు వని యాత్మ విదులయిన వారు దెలియుదు; రదియునుం గాక.

19

జాతాక్ష! భవత్పదాబ్జయుగ సేవాసక్తు లైనట్టి య
జ్జముల్‌ మృత్యుశిరంబుఁదన్ని ఘనసంసారాంబుధిన్ దాఁటి పా
నులై లోకములుం బవిత్రములుగా ర్తించుచున్ నిత్య శో
మై యొప్పెడి ముక్తిఁ బొందుదురు శుంద్వైభవోపేతులై.

20

మిము సద్భక్తి భజింపనొల్ల కిల దుర్మేధం బ్రవర్తించు నీ
తివ్రాతము నేర్పునం బసులఁ బాశ్రేణి బంధించు చం
మునం బెక్కగు నామరూపములచేతన్ వారి బంధించి దు
ర్గ సంసారపయోధిఁ ద్రోతువు దళత్కంజాతపత్త్రేక్షణా!

21

దేవా! కర్మమూలంబు లయిన పాణి పాదంబులు లేనివాఁడ వయ్యును స్వతంత్రుఁడవు గావున బ్రహ్మాదులు భవత్పరతంత్రులై యుండుదురు; స్థిర చర రూపంబులు గల చేతనకోటికి నీవు సర్వవిధ నియంతవు; గావున నీ కృపావలోకనంబు గల వారికి మోక్షంబు కరస్థితంబై యుండు; భవత్కృపావలోకనంబు లేని దుష్టాత్ములు దుర్గతిం గూలుదు; రట్టి జీవులు దేవతిర్మఙ్మనుష్యస్థావ రాది శరీరంబులు సొచ్చి యణురూపులై యుందు; రందును నీ వంతరాత్మ వగుచు నుందువు; మఱియును.

22

దిఁదల పోయఁగ జల బు
ద్బుములు ధరఁ బుట్టి పొలియు పోలిక గల యీ
త్రిశాది దేహములలో
లక వర్తించు నాత్మర్గము నోలిన్.

23

ప్రళయవేళ నీవు రియింతు వంతకుఁ
గారణంబ వగుటఁ మలనాభ!
క్తపారిజాత! వభూరితిమిరది
నే! దుష్టదైత్యనా! కృష్ణ!

24

ఘ! జితేంద్రియస్ఫురణు య్యును జంచలమైన మానసం
ను తురగంబు బోధమహితాత్మ వివేకపు నూలి త్రాట న
ల్ల గుదియంగఁ బట్టను దలంచుచు ముక్తి కుపాయలాభ మే
నువును లేమికిన్ వగల నందెడు నాత్మలువో తలంపఁగన్.

25

గురు పదపంకజాతములు గొల్వని వారలువో మహాబ్ధి ని
స్తణకుఁ గర్ణధారరహితంబగు నావను సంగ్రహించు బే
రి గతి భూరి దుస్తర భవాంబుధిలోన మునుంగుచుందు రం
బురుహదళాక్ష! నీవు పరిపూర్ణుఁడవై తనరారఁగా నొగిన్.

26

పుత్రదార గృహక్షేత్ర భూరివిషయ
న సుఖాసక్తుఁ డగుచు నే నుజుఁ డేని
ర్థిఁ జరియించు వాఁడు భవాబ్ధిలోనఁ
జెంది యెన్నాళ్ళకును దరిఁ జేర లేఁడు.

27

గతిపై బహుతీర్థ దనంబు లనఁ గల్గి;
పుణ్యానువర్తన స్ఫురితు లగుచుఁ
బాటించి నీ యందు ద్ధమత్సరములు;
లే భక్తామరానోహంబ
గు భవత్పాదాబ్జయుళంబు సేవించి;
వపాశముల నెల్లఁ బాఱఁదోలి
మమతులై యదృచ్ఛాలాభ తుష మేరు;
మముగాఁ గైకొని సాధు లగుచుఁ


బాదతీర్థంబు గల మహాభాగవత జ
నోత్తమోత్తము లైనట్టి యోగివరుల
వార కెప్పుడు సేవించువాఁడు వొందుఁ
బ్రవిమలానందమయ మోక్షదము మఱియు.

28

సత్తైన ప్రకృతివలన నుత్పన్నంబైన యీజగత్తు సత్తు గావలయు; నది యెట్లనినం గనకోత్పన్నంబులైన భూషణంబులు కనకమయంబులయి కానంబడు చందంబున నని సాంఖ్యుండు వలికిన విని యద్వైతవాది యిట్లను; నెయ్యది యుత్పన్నంబు గాదది సత్తును గా; దను వ్యతిరేక వ్యాప్తి నియమంబు నిత్యసత్యంబైన బ్రహ్మంబునందుఁ దర్కహతంబగుం గావునం బ్రపంచంబు మిథ్య యని నిరూపించిననా ప్రపంచంబు బ్రహ్మవిశేషణంబై కార్యకారణావస్థలు గలిగియున్న యంతమాత్రంబున మిథ్యగానేర; దా ప్రపంచంబునకుఁ గార్యకారణావస్థలు నిత్యంబులు గావున నవస్థాద్వయ యుక్తంబయిన ప్రపంచంబు నిత్యంబనిన వెండియు నద్వైతి యిట్లను; బహుగ్రంథ ప్రతిపాదితం బయిన జగన్మిథ్యాత్వంబు లేమి యెట్లనిన నదియునుం గర్మవశులైన జడుల నవిద్యా ప్రతిపాదకం బైన కుతర్క సమేతం బైన భారతి యంధపరంపరా వ్యవహారంబునం జేసి భ్రమియింపఁజేయుఁ; గారణావస్థలయందును బ్రహ్మ విశేషణంబయిన సూక్ష్మరూపంబునం బ్రపంచంబు సత్తై యుండు; సత్యంబు బాధాయోగ్యంబు గావున నీకు శేషంబయి యుండుఁ గావున నీవు దేహగతుండైన దేహియందు నంతర్యామివయ్యుం గర్మఫలంబులం బొరయక కర్మఫలభోక్తయైన జీవునకు సాక్షిభూతంబవై యుందు; వట్టి నిన్ను నజ్ఞులైన మానవులు నిజకంఠ లగ్నంబయిన కంఠికామణి నిత్యసన్నిహితంబై వెలుంగుచుండి నను గానకవర్తించు తెఱంగునఁ దమహృదయపద్మమధ్యంబున ననంతతేజోవిరాజమానుండవై ప్రకాశించు నిన్నుం దెలియలేరు; సకల బ్రహ్మాండనాయకుండవైన నీయందు శ్రుతులు ముఖ్య వృత్తిం బ్రవర్తించునని శ్రుత్యధిదేవతలు నారాయణు నభినందించిన తెఱంగున సనందనుండు మహర్షుల కెఱింగించిన ప్రకారం బని నారాయణర్షి నారదునకుం జెప్పిన నమ్మహాత్ముండు మజ్జనకుండైన వేదవ్యాసమునీంద్రునకు నుపన్యసించె; నయ్యర్థంబు నతండు నాకుం జెప్పిన విధంబున నీకుం జెప్పితి; నీ యుపాఖ్యానంబు సకల వేదశాస్త్ర పురాణేతిహాససారం; బుపనిషత్తుల్యంబు; దీనింబఠించువారును వినువారును విగతకల్మషులై యిహపర సౌఖ్యంబులనొంది వర్తింతు;" రని చెప్పిన శుకయోగీంద్రునకు రాజేంద్రుం డిట్లనియె.